16 marca 2017 roku mija 65. rocznica powstania w Olsztynie Oddziału Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.

Ta dziennikarska organizacja utworzona 11 marca 1951 roku w Warszawie, w miejsce Związku Zawodowego Dziennikarzy RP, rok później ma już swoje regionalne struktury na Warmii i Mazurach. Pierwszym prezesem Oddziału został redaktor Zbi­gniew Wojakiewicz.

Do roku 1982 SDP było jedyną i powszechną organizacją środowiska dziennikarskiego w Polsce. W tym okresie odegrało ważną rolę w życiu kraju; w Październiku 1956 uczestniczyło w próbie demokratyzacji ustroju PRL; w latach 1980-1981 bardzo aktywnie współdziałało z ruchem „Solidarności”.

Nadszedł pamiętny Grudzień. W stanie wojennym Stowarzyszenie nie zaprzestało swojej działalności w obronie prawdy i dziennikarskiej niezależności, chociaż wielu dziennikarzy aresztowano, internowano, odebrano prawo wykonywania zawodu. Mało, oficjalnie zostało zlikwidowane. 20 marca 1982 roku prezydent Warszawy gen. Mieczysław Dębicki rozwiązał Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich w jego miejsce tworząc Stowarzyszenie Dziennikarzy PRL. Cały majątek SDP – m. in. Dom Dziennikarza w Warszawie przy ul. Foksal – został skonfiskowany i przekazany tej organizacji.

Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich nie przesta­ło jednak istnieć. Jak podkreślają jego członkowie, którzy nie przystąpili do SD PRL, był to okres Podziemnego SDP. Prezesem był wówczas Stefan Bratkowski, wiceprezesem Maciej Iłowiecki i Jerzy Surdykowski, sekretarzem generalnym Dariusz Fikus, sekretarzami Krzysztof Klinger i Jacek Ratajczak. Dziennikarze wydawali podziemną prasę, współpracowali z demokratyczną opozycją.

Wyjście z podziemia i reaktywowanie SDP nastąpiło w 1989 roku, w Olsztynie – w czerwcu 1989. W wyniku wyborów, 25 września 1989 roku, pierwszym prezesem został red. Bohdan Kurowski. Od czerwca do gru­dnia 1989 roku udział w olsztyńskim oddziale SDP potwierdziło 46 dziennikarzy.

W marcu 2002 roku, z okazji 50-lecia Oddziału, ówczesna prezes J. Wańkowska-Sobiesiak pisała: „Nie zachowała się żadna dokumentacja, na podstawie której można by było przedstawić działalność olsztyńskiego SDP w tamtych latach. Wydarzenia z tego burzli­wego okresu, kiedy zmienia się ustrój Polski, czemu towarzyszyły nie kończące się dyskusje polity­czne, znamy dzięki relacji Zeno­na Złakowskiego, opublikowanej w książce W Olsztyńskiem bez przełomu (1992)”. Publikacja tego kronikarza olsztyńskiej „Solidarności”, a jak się okazuje również SDP-u, jest bezcennym źródłem zapisu na bieżąco historii olsztyńskiego środowiska dziennikarskiego czasu „przełomu”.

Jednak – jak się okazuje – nic w przyrodzie nie ginie. W minionej kadencji udało się dotrzeć do niektórych dokumentów, bądź ich kopii, m. in. z archiwów prywatnych Bohdana Kurowskiego i Zenona Złakowskiego. Na pewno warto również sięgnąć do archiwów IPN-u. Wprawdzie oryginałów dokumentów tam raczej nie znajdziemy, jeżeli wierzyć słowom ostatniego prezesa przed wprowadzeniem stanu wojennego i rozwiązaniem SDP, że archiwum Oddziału zostało w 1982 roku zniszczone. Czy było to działanie spowodowane strachem przed ówczesną władzą... być może, gdyż inną, sensowną przyczynę, trudno podać.

Okres reaktywacji SDP w Olsztynie był czasem trudnym. Złożyły się na to również spory związane z przejmowaniem (zakupem) „Gazety Olsztyńskiej”. J. Wańkowska-Sobiesiak w swoim tekście sprzed 15 lat pisała: Spory ideologiczne nie ominęły również olsztyńskiego sto­warzyszenia, a wręcz nasiliły się w czasie publicznej dyskusji na te­mat dalszej formuły "Gazety Ol­sztyńskiej", będącej bądź co bądź organem prasowym PZPR. Spory te nie wyszły na dobre stowarzy­szeniu: jego szeregi opuścili niektórzy dziennikarze". Między innymi Adam Socha, Erwin Kruk, Zenon Złakowski, Maryna Okęcka-Bromkowa.

Po 17 miesiącach kierowania Oddziałem przez red. Kurowskiego, 6 listopada 1990 roku, podczas Walnego Zebrania Członków wybrano nowego prezesa. Został nim red. Tadeusz Prusiński. W skład Zarządu ponadto weszli m. in. ks. Benedykt Przeracki jako wiceprezes i Krysty­na Wojtylak-Radwaniecka – sekretarz.

Po dwu kadencjach prezesowania red. Prusińskiego, przewodniczącym olsztyńskich żurnalistów wybrano dziennikarza olsztyńskiej rozgłośni – red. Sławomira Stelmaczonka. Na czas tej kadencji przypadło kolejne bolesne wydarzenie – sprzedaż „Gazety Olsztyńskiej” niemieckiemu właścicielowi. SDP zabrało wówczas głos w tej sprawie. Z okresu kadencji 1990-2002 archiwum olsztyńskiego SDP-u również nie istnieje.

Zatem w tym miejscu pragnę zwrócić się do żyjących członków naszego Stowarzyszenia, zwłaszcza ówczesnych prezesów, sekretarzy i członków Zarządu o pomoc w odtworzeniu historii tego czasu. Proszę o przekazanie do archiwum wszelkich materiałów, dokumentów, zdjęć, wspomnień.

Od roku 2002, gdy prezesem Oddziału zostaje Joanna Wańkowska-Sobiesiak, sytuacja przedstawia się już diametralnie inaczej. Jest pełna dokumentacja związana z pracami Zarządu Oddziału.

Okres od 2002 do 2011 roku to również czas rozwoju Stowarzyszenia w Olsztynie. Dzięki ówczesnej prezes następuje podjęcie ważnych inicjatyw, m. in. w 2004 roku powstaje miesięcznik społeczno-kulturalny „Bez Wierszówki”. W tym okresie następuje wzmocnienie pamięci o Sewerynie Pieniężnym i jego gazecie. 24 lutego 2004 roku delegacja Oddziału składa kwiaty obok głazu S. Pieniężnego, w kolejnych latach również na cmentarzu i przy pomniku obok OZGraf. Będzie to stanowiło punkt wyjścia do utworzenia w 2014 roku Szlaku Pamięci Seweryna Pieniężnego.

W połowie 2004 roku Oddział przeszedł na samodzielny system rozliczania się z Urzędem Skarbowym, zmienił miejsce swoich spotkań i dzięki życzliwości państwa Aliny i Alfreda Prusików korzystał z lokalu w Klubie Środowisk Twórczych przy ul. Nowowiejskiego 5A. Jak podkreśla prezes Wańkowska-Sobiesiak, Oddział po raz pierwszy uzyskał dotację na działalność od ówczesnego prezydenta Olsztyna. W 2006, później w 2009, Zarząd Oddziału występuje z inicjatywą nadania jednej z ulic w mieście imienia dziennikarki Maryny Okęckiej-Bromkowej (1922-2003). 15 marca 2007 roku na comiesięcznym spotkaniu dziennikarzy Oddziału podjęto stanowisko ws. lustracji dziennikarzy. Olsztyńscy żurnaliści zrzeszeni w SDP mimo burzliwej dyskusji nie podjęli uchwały, czy popierają lustrację, czy są jej przeciwni. Zarząd SDP w Warszawie poinformowali, że „zostawiają to sumieniom każdego z nich i nie chcą, by lustracja podzieliła środowisko”, to jednak sami członkowie Zarządu Oddziału złożyli oświadczenia lustracyjne. W 2009 roku zrodziła się także idea Konkursu im. Seweryna Pieniężnego. 17 października tegoż roku wręczono Nagrodę Główną i wyróżnienia pierwszej jej edycji.

W grudniu 2011 roku, po rezygnacji dotychczasowej prezes, na Nadzwyczajnym Walnym Zebraniu Oddziału nowym szefem został red. Leszek Lik. Kierował Oddziałem przez niespełna rok. Kadencję 2010-2013 dokończył już kolejny prezes Oddziału – Krzysztof Berent.

Dziś Oddział Stowarzyszenia w Olsztynie liczy 58 człon­ków: 2 honorowych i 56 zwyczajnych. Biorąc po uwagę miejsce zamieszkania bądź pracy, członków Warmińsko-Mazurskiego Oddziału SDP spotkamy nie tylko na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, ale także w Katowicach, Łodzi, Warszawie, a za granicą w Belgii, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. W tej chwili na przyjęcie do Stowarzyszenia oczekuje troje kandydatów, kolejni szykują się do złożenia deklaracji.

W skład obecnych władz statutowych Oddziału wchodzą: Grzegorz Radzicki – wiceprezes, Tobiasz T. Niemiro – skarbnik, Zbigniew Piszczako – sekretarz, Wojciech Ciesielski – członek Zarządu ds. wydawniczych. W skład Komisji Rewizyjnej wchodzą: Krzysztof Berent, Adam J. Socha i Agnieszka Gębczyńska; Komisji Członkowskiej – Jan Rosłan, Łukasz Czarnecki-Pacyński i Bożenna Ulewicz. Sąd Dziennikarski Oddziału stanowią: Martyna Seroka, Zdzisława Kobylińska i Aneta Markowska, rzecznikiem dyscyplinarnym zaś jest Andrzej Zb. Brzozowski. Od 2013 roku mam zaszczyt przewodniczyć Oddziałowi w Olsztynie, który obecnie nosi nazwę Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich w Olsztynie.

*

Piętnaście lat temu prezes Joanna Wańkowska-Sobiesiak pisała: „Ponowne Od­dział stoi przed koniecznością zna­lezienia siedziby. Sytuacja może się poprawić, kiedy dojdzie do rea­lizacji projektu prezyden­ta Olsztyna, który obiecał prze­znaczyć jeden z budynków przy ul. Dąbrowszczaków na siedzibę Domu Środowisk Twórczych, w którym kiedyś miało swoją siedzi­bę SDP”. Jak widać, na razie nic z tego nie wyszło.

Lokal to ważna sprawa. Jednak o wiele ważniejsi są członkowie, dziennikarze, którzy zechcieliby wspólnie działać, realizować projekty, wcielać w życie pomysły jednoczące wspólnotę żurnalistów Warmii i Mazur...

Zatem tego właśnie z okazji obchodzonego Jubileuszu, wszystkim dziennikarzom – i sobie – życzę.

Pomyślności w działaniach w roku Jubileuszu 65-lecia!

Ireneusz St. Bruski

Olsztyn, 16 marca 2017

 

Literatura: Archiwum Oddziału SDP w Olsztynie; Z. Złakowski, W Olsztyńskiem bez przełomu, Olsztyn 1992; E. Binder, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich. Historia, ludzie, dzieło..., sdp.pl/pws; J. Wańkowska-Sobiesiak, Pół wieku olsztyńskiego dziennikarstwa, „Forum dziennikarzy” 2002, nr 10.

Udostępnij
Komentarze
Disqus

Poprzednia wersja portalu SDP.pl, dostępna pod adresem: http://old.sdp.pl