Co kilka lat prasa branżowa podnosi problem relacji pomiędzy nauczaniem dziennikarstwa i nauczaniem public relations (PR) w wyższych uczelniach. Przytaczane są przykłady wspólnych studiów dziennikarstwa i PR, wskazuje się na korzyści z tym związane bądź też na błędność takiej koncepcji, której przypisuje się łączenie informacji z propagandą i manipulowanie treścią, służące interesom polityków czy rozmaitych instytucji uprawiających PR.

Takie podejście stawia na ostrzu noża konieczność rozgraniczenia tych dwóch antagonistycznych – zdaniem krytyków – sfer działań komunikacyjnych. Dziennikarstwo w takim rozumieniu jest dziedziną pozbawioną elementów propagandy i manipulacji - informacją czy publicystyką opartą wyłącznie na faktach i ich obiektywnym odzwierciedlaniu - natomiast PR czy rzecznictwo prasowe, to domena specjalistów od kłamstwa przyobleczonego w pozory prawdy. Już samo takie zdecydowane przeciwstawienie obu dziedzin pokazuje, że ten obraz jest fałszywy. Rzeczywistość nie jest czarno-biała, a relacje pomiędzy PR a dziennikarstwem nie są ani tak proste, ani tak oczywiste, jak je powyżej naszkicowano.

W nauczaniu na studiach dziennikarskich na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna oraz w przysposabianiu do zawodu dziennikarza albo rzecznika prasowego/pracownika public relations można wyróżnić trzy podstawowe stanowiska:

- całkowite rozdzielenie obu sfer nauczania (obecnie raczej niepraktykowane);

- oddzielenie nauczania w ramach specjalizacji czy specjalności na kierunku „Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna”;

- łączenie obu dziedzin w trakcie studiów (czasem już na I roku, czasem później).

Postanowiłem przyjrzeć się programom nauczania na pięciu polskich uniwersytetach, na których istnieje kierunek Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna (w przypadku Uniwersytetu Warszawskiego jest to kierunek zbliżony profilem o nazwie Dziennikarstwo i Medioznawstwo). Oprócz wspomnianego już UW, przedmiotem krótkiej analizy będą programy (w kolejności alfabetycznej): Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Jagielloński ego w Krakowie, Uniwersytetu Łódzkiego i Uniwersytetu Wrocławskiego.

Studia I i II stopnia (licencjackie i magisterskie) na kierunku Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna UAM w Poznaniu są prowadzone na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa. Zajęcia z Public relations znajdują się na I stopniu nauczania obok warsztatów dziennikarskich i zajęć na temat technik nowych mediów w module kształcenia kierunkowego. Także w module kształcenia specjalnościowego (od drugiego roku) PR występuje w specjalności Marketing online jako PR w Internecie. Na II stopniu nauczania też jest PR, tyle że w module kształcenia specjalnościowego o nazwie Reklama i promocja oraz w module Dziennikarstwo sportowe i zarządzanie w sporcie.

Na Uniwersytecie Jagiellońskim są studia I i II stopnia na kierunku Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej. Na drugim roku jest wykład (dla wszystkich) z Public relations. Na trzecim roku studiów studenci mają do wyboru jedną z następujących specjalizacji: dziennikarstwo; reklama i PR; nowe media; komunikacja polityczna. Wśród przedmiotów na 3 roku na specjalizacji Reklama i PR z liczbą 45 godzin znajdują się: Strategia public relations (5 semestr) oraz Kreatywność w PR i reklamie (5), Kryzysowe PR (6) i Warsztat rzecznika (6).

Studia I i II stopnia Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej są również organizowane na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. Na studiach licencjackich na 2 roku prowadzone są specjalności: (1) Dziennikarstwo i krytyka medialna; (2) Reklama, design i komunikacja wizualna; (3) Research medialny. W skład głównych przedmiotów nauczania wchodzą m.in. podstawy warsztatu dziennikarskiego, nauki o komunikowaniu, gatunki dziennikarskie, podstawy PR i reklama w mediach. Przedmioty nawiązujące do PR znajdują się również na studiach magisterskich na specjalności – Public relations i branding. Dwie inne specjalności to: Research medialny oraz Odmiany specjalistyczne dziennikarstwa.

Uniwersytet Warszawski nie prowadzi studiów z dziennikarstwa i komunikacji społecznej, lecz z Dziennikarstwa i medioznawstwa (na Wydziale Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii). Jedną z trzech specjalności na I stopniu nauczania są specjalności: Dziennikarska; Public relations i marketing medialny; Fotografia prasowa, reklamowa i wydawnicza. Zajęcia dla specjalności Dziennikarskiej oraz PR i marketingu medialnego są częściowo wspólne, a częściowo rozłączne.

Na Uniwersytecie Wrocławskim kierunek Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna przypisany jest Wydziałowi Filologicznemu. Wśród 11 specjalności jest specjalność Media relations (kształcący do pracy w PR). W informacji o kwalifikacjach absolwenta kierunku znajdujemy wzmiankę, że będzie mógł on znaleźć pracę w zakresie rzecznictwa prasowego, w redakcjach, agencjach reklamowych i PR. Warto wspomnieć, że tego rodzaju sugestie (na temat możliwości zatrudnienia w działach PR) znajdują się we wszystkich informatorach analizowanych wyżej studiów dziennikarskich.

Z tej krótkiej analizy wypływa wniosek, że zajęcia dotyczące Public relations są nieodłącznym elementem studiów dziennikarskich, czy to jako przedmiot obowiązujący wszystkich studentów, czy też tylko tych, którzy wybiorą specjalność PR. Łączenie tych dwóch dziedzin nie budzi zdziwienia i jest normalną praktyką przy układaniu programów kierunków dziennikarskich. Piszącemu ten artykuł wydaje się, że student, który na studiach dziennikarskich poznaje zarówno zasady warsztatu dziennikarskiego i zasady etyki dziennikarskiej, jak i otrzymuje wiedzę na temat public relations, łatwiej będzie funkcjonować w przyszłej pracy, niezależnie od tego, czy będzie to praca w charakterze dziennikarza czy specjalisty PR, czy rzecznika prasowego. Znajomość tajników zawodu dziennikarskiego z jednej strony, a z drugiej umiejętności PR i zrozumienie dla pracy rzecznika prasowego z pewnością umożliwią postawę większej otwartości wobec drugiej, niekoniecznie antagonistycznej grupy zawodowej, oraz stworzą możliwości lepszej współpracy, opartej na wzajemnym zrozumieniu swoich potrzeb. Przykłady wielu obecnych rzeczników, a niegdyś dziennikarzy, wskazują, że te dwie grupy nie muszą być w stosunku do siebie konfliktowe. Oczywiście, nie należy zapominać, że obie profesje posiadają własne standardy etyczne, i że w swojej codziennej pracy zarówno dziennikarze, jak i PR-owcy powinni przestrzegać standardów swojego zawodu i nie powinni mylić np. postawy dziennikarza z postawą rzecznika prasowego lub odwrotnie. Istnieje wiele podręczników dla studentów dziennikarstwa i PR, które z dużą kompetencją opisują poruszone tu problemy. Szczególnie interesujące wydają mi się dwie pozycje: książka Wojciecha Furmana Dominacja czy porozumienie. Związki między dziennikarstwem a public relations (Rzeszów 2009) oraz Jasona Salzmana, Making The News (2003). Obie pokazują, że wiedza dziennikarza i PR -owca są wobec siebie symbiotyczne, a ich połączenie wywołuje korzystny dla obu stron efekt synergii.

Udostępnij
Komentarze
Disqus

Poprzednia wersja portalu SDP.pl, dostępna pod adresem: http://old.sdp.pl