Rodzina, przyjaciele, przedstawiciele środowisk opozycji antykomunistycznej oraz dolnośląscy dziennikarze pożegnali we Wrocławiu śp. Helenę Lazarowicz – działaczkę „Solidarności” i „Solidarności Walczącej”, wydawcę oraz członkinię Oddziału Dolnośląskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Decyzją Prezydenta RP Karola Nawrockiego została pośmiertnie odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Uroczystości pogrzebowe śp. Heleny Lazarowicz odbyły się w środę 2 września na Cmentarzu św. Wawrzyńca przy ul. Bujwida we Wrocławiu. W ostatniej drodze towarzyszyli jej najbliżsi, przyjaciele, dawni współpracownicy i przedstawiciele środowisk opozycji antykomunistycznej, z którymi przed laty działała na rzecz wolnej Polski.
Było to pożegnanie szczególnie bolesne również dla dolnośląskiego środowiska dziennikarskiego. Helena Lazarowicz była naszą Koleżanką z Oddziału Dolnośląskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Angażowała się w jego działalność, uczestniczyła także w pracach kapituły Konkursu Dziennikarskiego im. Romualda Lazarowicza – swojego męża, dziennikarza, wydawcy i działacza opozycji antykomunistycznej, zmarłego w 2019 roku.
Podczas uroczystości Helenę Lazarowicz wspominali m.in. jej bliscy i przyjaciele. Wracano pamięcią nie tylko do czasów wspólnej działalności opozycyjnej, ale również do prywatnych spotkań i wieloletnich przyjaźni. W tych wspomnieniach powracał obraz osoby odważnej i pracowitej, a jednocześnie ciepłej, skromnej i oddanej innym.
Pół wieku w służbie wolnego słowa
Życie Heleny Lazarowicz przez blisko pół wieku pozostawało związane ze słowem drukowanym. Urodziła się 24 maja 1956 roku w Raciborzu. Studiowała bibliotekoznawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim, a już pod koniec lat 70. zaangażowała się w działalność opozycyjną.
W 1979 roku związała się z „Biuletynem Dolnośląskim”, jednym z najważniejszych niezależnych pism wrocławskiej opozycji. Mieszkanie Heleny i Romualda Lazarowiczów stało się jednym z miejsc jego przygotowywania i druku. Helena zajmowała się korektą, przepisywaniem tekstów na matryce oraz składaniem gotowych arkuszy. Sama po latach skromnie mówiła o technicznym charakterze swojej pracy, dodając jednak: „beze mnie i bez moich koleżanek nie byłoby tego pisma”.
Po powstaniu NSZZ „Solidarność” pracowała w małej poligrafii Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego, a następnie Zarządu Regionu Dolny Śląsk. Po wprowadzeniu stanu wojennego niemal natychmiast włączyła się w organizowanie podziemnego obiegu informacji. Pracowała jako redaktorka, maszynistka i składaczka pisma „Z Dnia na Dzień”.
Wiosną 1982 roku wraz z mężem zaangażowała się w tworzącą się „Solidarność Walczącą”. Współpracowała także z podziemnym Radiem Solidarność Walcząca, a przez wiele miesięcy pozostawała w ukryciu. Do Stowarzyszenia Solidarność Walcząca należała od 2010 roku.
Po odzyskaniu wolności nie rozstała się z działalnością wydawniczą. Pracowała m.in. w księgarni Ossolineum, a w 1995 roku wraz z Romualdem Lazarowiczem stworzyła Wydawnictwo Lena. Doświadczenie zdobyte w podziemnej poligrafii mogła odtąd wykorzystywać już bez cenzury – przy redakcji, korekcie, składzie i przygotowywaniu książek do druku.
Pożegnanie
Za działalność na rzecz wolnej Polski Helena Lazarowicz została w 2007 roku uhonorowana Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2016 roku Krzyżem Wolności i Solidarności.
Podczas uroczystości pogrzebowych przekazano również przyznany jej pośmiertnie przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie odebrały siostry śp. Heleny Lazarowicz.
Po Mszy św. rodzina, przyjaciele i znajomi odprowadzili ją na miejsce wiecznego spoczynku. Spoczęła w rodzinnym grobie, obok swojego męża Romualda Lazarowicza, z którym dzieliła życie, działalność opozycyjną i pracę wydawniczą.
Helena Lazarowicz zmarła 24 sierpnia 2026 roku. Miała 70 lat.
Dla naszego środowiska jej odejście oznacza stratę nie tylko zasłużonej działaczki opozycji i wydawcy, lecz przede wszystkim naszej Koleżanki – osoby przez całe życie wiernej wolnemu słowu i zaangażowanej w działalność Oddziału Dolnośląskiego SDP.
Helenko,
dziękujemy za Twoją pracę, odwagę i wszystkie lata służby wolnemu słowu. Będzie nam Ciebie brakowało.
Cześć Jej pamięci!
Oddział Dolnośląski Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich
zdj. Janusz Gajdamowicz
