NOTACJE SDP (16) ELŻBIETA KRÓLIKOWSKA-AVIS, publicystka, działaczka opozycji: siedziałam w celi z niemiecką zbrodniarką

Prowadzący Notacje SDP red. Tadeusz Płużański zaprosił do rozmowy Elżbietę Królikowską-Avis – dziennikarkę publicystkę, pisarkę, tłumaczka literatury angielskiej. Od 1990 roku korespondentka polskich mediów w Wielkiej Brytanii, działaczka opozycji antykomunistycznej, więźniarka polityczna PRL, którą osadzono w celi z niemiecką zbrodniarką.

Elżbieta Królikowska-Avis zaczynała od dziennikarstwa filmowego, potem była krytykiem drukującym recenzję m.in. tygodniku Ekran. Współpracowała też z Polskim Radiem w Łodzi.

Na przełomie lat 60. i 70. ub. wieku w Łodzi zaczynała działalność opozycyjną w katolicko- narodowym Ruchu. Jednym z jej liderów był Andrzej Czuma. W grupie z Królikowską-Avis byli m.in.: Witold Sułkowski, Jacek Bieriezin, Joanna Szczęsna i Stefan Niesiołowski. Młodzi ludzie przyglądali się krytycznie otaczającej ich komunistycznej rzeczywistości. Mieli opinię radykalnych. Ruch postanowił wysadzić pomnik Lenina w Poroninie. Dowiedziała się o tym bezpieka. Po latach okazało się, że o planowanej akcji dowiedział się konfident SB z Gdańska.

Doszło do aresztowania. Jak opowiada Królikowska-Avis aresztowano większość środowiska Ruchu z różnych miast. „Zawieziono mnie do więzienia na Rakowieckiej. Teraz jest tam muzeum. Rozpoznałam nawet swoją celę” – wspominała w Notacjach SDP dziennikarka.

„Mnie groziło 13 lat” – podkreśliła. „Dostałam wyrok 2 lat więzienia mając 24 lata” – dodała. Królikowska-Avis siedziała w zakładach karnych w Warszawie, na bydgoskim Fordonie i w Łodzi. Tam osoadzono ją w celi z niemiecką zbrodniarką Eugenią Pol (Genowefą Pohl), która była strażniczką w obozie dla dzieci w Łodzi. Niemiecką morderczynię oskarżono o zakatowanie 11 dzieci. Kiedy dziennikarka zdemaskowała strażniczkę, Eugenię Pol przeniesiono do innej celi.

Rozmowa w Notacjach SDP miała wiele różnych wątków. Elżbieta Królikowska-Avis opowiadała o kłoptach ze znalezieniem pracy po wyjściu z więzienia, o dziennikarstwie w PRL, wyjeździe do Wielkiej Brytanii, swoich korespondencjach w Wysp, brytyjskiej publicystyce, mówiła  wreszcie o tym, że obecnie w Polsce znów, jak za komuny, tłumiona jest wolności słowa.

 

Raport IMM w potwierdził ugruntowaną pozycję marki STOWARZYSZENIA DZIENNIKARZY POLSKICH

Eksperci Instytutu Monitorowania Mediów (IMM) ocenili medialne oddziaływanie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich i Centrum Monitoringu Wolności Mediów SDP. To już drugi raport IMM. Poprzedni obejmował cały rok 2025, toteż na porównanie będzie trzeba jeszcze poczekać. Już teraz jednak wiadomo, że jako marki i instytucje, zarówno SDP jak i CMWP ugruntowały swoje pozycje na rynku w pierwszych ośmiu miesiącach roku 2026.

Badania Instytutu Monitorowania Mediów są pewnym wyznacznikiem popularności marki w środkach przekazu. Dodać jednak należy, co podkreślają naukowcy na całym świecie, że to tego typu porównań należy przyłożyć odpowiednie proporcje badanych instytucji i opisujących je mediów a także dynamiczne środowisko zmieniającego się przekazu.

Instytut Monitorowania Mediów, badając już samą markę największej i najstarszej oragnizacji dziennikarskiej w Polsce, czyli SDP, wyliczył, że od stycznia do sierpnia 2026 roku ukazało się 4 343 publikacje o Stowarzyszeniu. Zasięg określono na 69,5 mln, a ekwiwalent reklamowy na 29,1 mln złotych.

Najwięcej publikacji było w mediach społecznościowych, ponad 50 proc. ogółu – 2 198, na drugim miejscu były portale internetowe – 1 467, a na trzecim materiały o SDP emitowane w telewizjach – 276.

Jeśli chodzi o zasięgi publikacji dotyczących działalności SDP najwięcej tzw. kontaktów z przekazem, bo 37,9 mln, odnotowano ich w telewizjach. W portalach internetowych publikacji o Stowarzyszeniu było 13 mln, w prasie 8,95 mln a w mediach społecznościowych 4,41 mln.

 

Najwięcej publikacji o Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich ukazało się w marcu br. Publikacje o SDP najpopularniejsze były  w województwie mazowieckim.

Raport IMM o SDP

TUTAJ

Część raportu dotyczący Centrum Monitoringu Wolności Prasy zaprezentujemy wkrótce.

red. sdp.pl – IMM

 

 

„1939. OBLĘŻENIE WARSZAWY” w Klubie Historycznym SDP

Serdecznie zapraszam 24 września o godz. 17.30 na spotkanie Klubu Historycznego SDP  w Warszawie przy ulicy Foksal 3/5.  Tym razem obejrzymy wstrząsający film „1939.Oblężenie Warszawy” w reżyserii wybitnego polsko-amerykańskiego dokumentalisty Eugeniusza Starky’ego.

Film powstał w oparciu o oryginalne zdjęcia i materiały filmowe amerykańskiego filmowca i fotografika Juliena Bryana, który w 1939 roku był w Warszawie i widział dramat oblężonego miasta, zniszczenia spowodowane nalotami bombowymi i ostrzeliwaniem stolicy, tragedię codziennego życia cywili i obrońców miasta.

Budowa barykady na ulicy Nowogrodzkiej. Autorstwa Julien Bryan – Marian Marek Drozdowski, Alarm dla Warszawy, Wiedza Powszechna, Warszawa 1969, photo between pages 112 and 113. Grzegorz Konsalik, Jacek Korpetta, Warszawa 1939. Tem się tylko żyje, za co się umiera, Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, Warszawa 2009, pages not numbered., Domena publiczna

Naszym gościem będzie reżyser i twórca filmu Eugeniusz Starky, który mieszkając w USA zrealizował ponad 30 filmów dokumentalnych, m.in. 'Bohaterowie z Jamestown”, „Bitwa o honor miasta”, „Powstanie warszawskie” czy „Z Archipelagu Gułag do Anglii”. Był animatorem życia kulturalnego Polonii w USA i Kanadzie, organizując ponad 250 różnego rodzaju imprez pokazów i festiwali, także we Francji i Włoszech.

Hanna Budzisz – przewodnicząca Klubu Historyczny SDP

ODDZIAŁ MAZOWIECKI SDP w Archiwum INSTYTUTU PAMIĘCI NARODOWEJ

To była piękna przygoda! Zorganizowana przez Oddział Mazowiecki Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich wizyta studyjna w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej przyniosła dużo fachowej wiedzy i możliwość zajrzenia za kulisy pracy polskich historyków i archiwistów.

Dowiedzieliśmy się jak pracują Archiwa IPN, zobaczyliśmy jak przechowywane są zbiory, poznaliśmy metody badania i rewitalizowania dokumentów, sposoby pozyskiwania kolejnych kolekcji, usłyszeliśmy wiele fascynujących historii bo przecież każdy dokument tutaj to los człowieka czy grupy ludzi.

Po kluczowych pracowniach Archiwum IPN cierpliwie oprowadzili nas ich pracownicy. Zaprezentowano nam prawne ramy funkcjonowania IPN, porozmawialiśmy o przyszłości tej jakże cennej instytucji.

 

Spotkanie zaplanowano na trzy godziny, ale potrwało dłużej. Była to też okazja do wypicia kawy, zjedzenia ciasta i rozmów o sprawach naszego środowiska.

 

Bardzo dziękuję wszystkim uczestnikom oraz rzecznikowi IPN Rafałowi Kościańskiemu i pani dyrektor Archiwum IPN Marzenie Kruk za przygotowanie wizyty, a wszystkim pracownikom za cierpliwość w odpowiadaniu na pytania naszej grupy.

***

Wkrótce kolejne wizyty studyjne OM SDP. Zapraszamy wszystkich dziennikarzy do Oddziału Mazowieckiego SDP. W przypadku przeniesienia się z innego Oddziału proszę o mail: [email protected]

W przypadku chęci wstąpienia do oddziału prosimy o wypełnienie wniosku zamieszczonego na stronie sdp.pl i dostarczenie go do SDP (Foksal 3/5, 2 piętro, Oddział Mazowiecki, dyżur od 11 do 12 w każdy czwartek z wyjątkiem dni świątecznych) bądź pocztą elektroniczną (skan) na adres [email protected].

Prezes Oddziału
Michał Karnowski

 

Szanowne Koleżanki, Drodzy Koledzy,

zapraszam już teraz na kolejną naszą wizytę, tym razem nieco bardziej na luzie. 12 października 2026 roku o godzinie 17.00 zwiedzimy Radio Wnet, dowiemy się jak dzisiaj można robić niezależne media, porozmawiamy z dziennikarzami i Twórcą-Szefem WNET kol. Krzysztofem Skowrońskim.

A po odwiedzinach w Radiu Wnet, w pobliskiej kawiarni organizacyjna kawa i ciastko. Serdecznie zapraszam wszystkich Członków OM SDP, SDP ale również i Przyjaciół naszego Stowarzyszenia! Zgłoszenia proszę nadsyłać na adres: [email protected]

Prezes OM SDP

MK

Na 1 października przełożono ogłoszenie wyroku ws. DOMU DZIENNIKARZA. SDP walczy o nasz budynek przy Foksal

Z opóźnieniem rozpoczęło się posiedzenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 18 września. Opóźnienie dotyczy także sprawy, o którą od lat walczy SDP. Mimo zapowiedzi nie poznaliśmy wówczas kluczowej decyzji NSA w sprawie Domu Dziennikarza przy ul. Foksal 3/5 w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny przełożył ogłoszenie wyroku na 1 października br.

Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich reprezentowała prezes Jolanta Hajdasz. Sąd wysłuchał mów końcowych. W imieniu SDP przemawiał mec. Artur Wdowczyk.

Proces zakończył się, ale, wbrew zapowiedziom nie było dziś wyroku. Poinformowano, że 1 października br. NSA ogłosi wyrok. Od tej decyzji sądu zależy to, czy środowisko dziennikarskie będzie mogło nadal użytkować nieruchomość przy ul. Foksal 3/5 w Warszawie, czyli Dom Dziennikarza.

Więcej na ten temat w relacji, którą już wkrótce opublikujemy na portalu.

 

fot. Jolanta Hajdasz

 

Poniżej przypominamy konferencję prasową „W obronie Domu Dziennikarza”, która odbyła się 15 września.

W OBRONIE DOMU DZIENNIKARZA NA FOKSAL 3/5. Konferencja prasowa SDP przed decyzją NSA- relacja, zdjęcia, transmisja

 

NAGRODA SPECJALNA SDP Z OKAZJI JUBILEUSZU 100-LECIA TYGODNIKA KATOLICKIEGO NIEDZIELA

Zarząd Główny Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich uczcił jubileusz 100-lecia Tygodnika Katolickiego „Niedziela”. 15 września 2026 r. podjął uchwałę, w której wyraża „najwyższy szacunek i uznanie” dla pisma, którego pierwszy numer ukazał się 4 kwietnia 1926 roku.

To gest środowiska dziennikarskiego wobec tytułu, który przez wiek towarzyszył Kościołowi i Polsce: w II Rzeczypospolitej, w latach wojny, w czasie komunistycznego milczenia i po odrodzeniu w 1981 roku.

Sto lat etosu, nie tylko historii

W podjętej uchwale SDP honoruje stuletni, wybitny dorobek redakcji w budowaniu etosu polskiego dziennikarstwa, kształtowaniu postaw patriotycznych, obronie wartości chrześcijańskich oraz niezłomnej postawie w trudnych okresach polskiej historii, w tym podczas zawieszenia działalności przez totalitarne władze komunistyczne.

SDP podkreśliło nie tylko długowieczność tytułu, lecz wierność misji: słowo w służbie prawdy, Ojczyzny i wiary.

Nagroda Specjalna, dyplom i list gratulacyjny

Wyrazem uznania „dla zasług «Niedzieli» dla kultury narodowej i wolności słowa” będzie – zgodnie z uchwałą – przyznanie redakcji Nagrody Specjalnej SDP oraz okolicznościowego Dyplomu Honorowego SDP wraz z Listem Gratulacyjnym, złożonych na ręce obecnego redaktora naczelnego i całego zespołu.

To wyróżnienie ma charakter zbiorowy. Docenia nie jedną osobę, lecz ciągłość pokoleń: od bp. Teodora Kubiny, który powołał tygodnik dla ludu diecezji częstochowskiej, przez redaktorów czasu próby, po dzisiejszy Instytut Niedziela – z tygodnikiem, portalem, studiem, „Magazynem Niedzieli” i jubileuszowymi publikacjami.

Wyjątkowy Jubileusz

Rok 2026 jest dla „Niedzieli” czasem dziękczynienia. Uroczystości stulecia zaplanowano na 18 września. Obchody objął patronatem Prezydent RP Karol Nawrocki. Dzieje pisma, sylwetki ludzi i publikacje jubileuszowe zebrano na stronie 100lat.niedziela.pl.

Decyzja SDP wpisuje się w ten rok jako głos z zewnątrz: nie tylko Kościół i Czytelnicy, ale także ogólnopolskie stowarzyszenie dziennikarzy widzi w „Niedzieli” część kultury narodowej i historię wolności słowa.

„Uroczyste wręczenie Nagrody Specjalnej  SDP dla Niedzieli zaplanowane jest na 15 października 2026 roku w Domu Dziennikarza przy ul. Foksal 3/5 w Warszawie” – przekazała prezes SDP Jolanta Hajdasz.

 

Łukasz Brodzik

graf. Niedziela

 

 

Uchwała SDP z 15 września 2026 roku:

1.

Zarząd Główny Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich pragnie wyrazić swój najwyższy szacu-nek i uznanie dla Tygodnika Katolickiego „Niedziela” z okazji przypadającego w 2026 roku jubileuszu 100-lecia istnienia pisma, którego pierwszy numer ukazał się 4 kwietnia 1926 roku.

2.

Zarząd Główny SDP honoruje stuletni, wybitny dorobek redakcji w budowaniu etosu pol-skiego dziennikarstwa, kształtowaniu postaw patriotycznych, obronie wartości chrześcijań-skich oraz niezłomnej postawie w trudnych okresach polskiej historii, w tym podczas zawie-szenia działalności przez totalitarne władze komunistyczne. 

Wyrazem uznania dla zasług „Niedzieli” dla kultury narodowej i wolności słowa będzie przyznanie Redakcji Nagrody Specjalnej SDP oraz okolicznościowego Dyplomu Honorowego SDP wraz z Listem Gratulacyjnym, skierowanym na ręce obecnego Redaktora Naczelnego oraz Zespołu Redakcyjnego. (…)

W BAZYLICE ŚW. KRZYŻA W WARSZAWIE zakończyły się uroczystości 400-lecia parafii

W Bazylice Świętego Krzyża w Warszawie z okazji jubileuszu 400-lecia tej jednej z najbardziej znanych i rozpoznawalnych parafii w stolicy odbyły się uroczystości kościelne z udziałem metropolity warszawskiego arcybiskupa Adriana Galbasa. Świątynia, oprócz wielu pamiątek religijnych i narodowych (rzeźba Chrystusa przy wejściu i wmurowane w drugi filar kościoła serce Fryderyka Chopina), ma teraz także, umieszczone z okazji uroczystości, nowe epitafium ku czci Wielkiego Jałmużnika Warszawy, którym w XVIII wieku był ksiądz Gabriel Piotr Baudouin.

Wielki Jałmużnik Warszawy ksiądz Gabriel Piotr Baudouin CM (1689-1768) był pomysłodawcą okien życia. W 1732 roku założył działający do naszych czasów Domu opieki nad dziećmi, tzw. Dom Podrzutków. Był inicjatorem budowy Szpitala Generalnego Dzieciątka Jezus (1754-1761).

„Niezłomny w angażowaniu dla dzieł charytatywnych przedstawicieli wszystkich warstw społecznych” – napisano o księdzu Gabrielu Piotrze Baudouin na stronie internetowej parafii pw. Świętego Krzyża w Warszawie.

Tablica autorstwa artysty rzeźbiarza Karola Badyny opatrzona jest podobizną duchownego i napisem „Ks. Gabriel Piotr Baudouin 5 IV 1689 – 10 II 1768 Misjonarz Św. Wincentego à Paulo. Założyciel Domu dla Dzieci Porzuconych i Szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie”.

O uroczystościach jubileuszowych parafii pw. Świętego Krzyża w Warszawie poinformowała Archidiecezja Warszawska na swoim portalu: „W święto Podwyższenia Krzyża Świętego metropolita warszawski przewodniczył Mszy Świętej odpustowej wieńczącej jubileusz 400-lecia istnienia parafii. Podczas uroczystości poświęcono także dzwon św. Michała Archanioła” – podano.

Parafia jest także bliska członkom Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, na jej terenie stoi nasza siedziba przy ul. Foksal 3/5. To w Bazylice Św. Krzyża odbywają się uroczystości kościelne związane SDP. Tutaj modlimy się za dusze Zmarłych Członków SDP, tutaj też przeżywamy uroczystości ważne dla dziennikarzy. W listopadzie, właśnie w świątyni przy Krakowskim Przedmieściu 3 w Warszawie będzie msza święta z okazji jubileuszu 75-lecia Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.

W uroczystościach jubileuszowych z okazji 400-lecia parafii pw. Świętego Krzyża brała też udział nasza Koleżanka z Zarządu Głównego SDP Anna Popek.

 

Relacja z uroczystości – portal Archidiecezji Warszawskiej:

https://archwwa.pl/aktualnosci/sursum-corda-w-bazylice-swietego-krzyza-zakonczyly-sie-obchody-400-lecia-istnienia-parafii/

 

 

red. sdp.pl/ portal Archidiecezji Warszawskiej/ portal parafii pw. Świętego Krzyża

fot. A. Popek/ archiwum

W OBRONIE DOMU DZIENNIKARZA NA FOKSAL 3/5. Konferencja prasowa SDP przed decyzją NSA- relacja, zdjęcia, transmisja

„W obronie Domu Dziennikarza” to tytuł konferencji prasowej SDP, która odbyła się tuż przed kluczową decyzją NSA w sprawie budynku przy ul. Foksal 3/5 w Warszawie. Od decyzji sądu zależy to, czy środowisko dziennikarskie będzie mogło nadal użytkować nieruchomość. 

W piątek 18 września br. NSA ogłosi swoją decyzje kasacyjną od wyroku Sądu Wojewódzkiego (korzystnego dla SDP). Kasację tę wnieśli nabywcy roszczeń reprywatyzacyjnych Elisabeth i Michał Sobańscy. Oni w tej sprawie przedstawiają się jako osoby, które nabyły prawa własności do Domu Dziennikarza od Antonio de Bourbon Obojga Sycylii, rzekomego spadkobiercy przedwojennych właścicieli nieruchomości przy Foksal.  Już teraz, mimo braku podstaw prawnych, żądają od SDP ponad 10 milionów złotych za „bezumowne zarządzanie ich własnością”. „Wszyscy wiemy jak bardzo groźne są takie żądania i jak się mogą skończyć” – napisała przed konferencją prezes SDP Jolanta Hajdasz.

Dlatego, w ocenie SDP, ta najbliższa decyzja NSA jest kluczowa dla sprawy przyszłości Domu Dziennikarza. Prezes SDP Jolanta Hajdasz poinformowała opinię publiczną o zagrożeniach wynikających z działań małżeństwa Sobańskich, przypomniała wyroki i decyzje prawne przyznające Stowarzyszeniu prawo do użytkowania tego budynku. Wieloletni prezes SDP, obecny skarbnik naszego stowarzyszenia Krzysztof Skowroński mówił o działaniach SDP, jakie podjęto przez ponad 30 laty, by utrzymać status Domu Dziennikarza jako obiektu komunalnego, własności społecznej nas wszystkich.

Kancelaria Spółka Prawnicza I & Z spółka kierowana przez prof. Huberta Izdebskiego przedstawiła sprawozdanie z działalności mec. Jana Barańskiego, mec. Jana Zielińskiego i mec. Tymoteusza Barańskiego, czyli pełnomocników prawnych SDP w tej sprawie. Prawnicy podkreślają jednoznacznie , że SDP niezmiennie stoi na stanowisku, iż  brak jest podstaw prawnych dla stwierdzenia nieważności tzw. odmowy dekretowej z dnia 15 kwietnia 1972 r. W świetle aktualnego oraz utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, nabywcy roszczeń dekretowych, tj. osoby, które na podstawie umowy nabyły takie roszczenia od dotychczasowego właściciela, nie mają przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie ustanowienia praw do nieruchomości na podstawie przepisów dekretu warszawskiego. W kontekście Domu Dziennikarza oznacza to, że na rzecz nabywców roszczeń do gruntu przy ul. Foksal 3/5 nie może zostać wydana tzw. decyzja zwrotowa, a zatem dokonanie reprywatyzacji nieruchomości w naturze na rzecz tych osób jest prawnie wykluczone.

Mec. Artur Wdowczyk, który w imieniu SDP w 2018 r. złożył zawiadomienie do Prokuratury o podejrzeniu przestępstwa fałszerstwa sądowego w Księgach Wieczystych Domu Dziennikarza tłumaczył zawiłości tej sprawy.  Ówczesna wiceprezes SDP, a dziś prezes SDP, Jolanta Hajdasz składała osiem lat temu wyjaśnienia w Prokuraturze, ale SDP do dziś nie otrzymało na to zawiadomienie żadnej odpowiedzi, mimo iż upłynęło od tego czasu 8 lat,

Andrzej Maślankiewicz, sekretarz generalny SDRP potwierdził, że wobec zagrożeń dla Domu Dziennikarza, oba stowarzyszenia dziennikarskie „mówią jednym głosem”. Wiceprezes SDP Mariusz Pilis podkreślił, że nie można oddać Domu Dziennikarza w ręce osób, które wykorzystują luki prawne.

Wkrótce szersza relacja z konferencji prasowej z 15 września br.

 

Dokumenty:

15.09.26 Foksal aktualna sytuacja prawna 09.2026 (2)

15.09.2026 INFORMACJA ZG SDP NA TEMAT AKTUALNEJ SYTUACJI DOMU DZIENNIKARZA

15.09.2026 Kalendarium wydarzeń dot. Domu Dziennikarza

 

Relacja wideo:

Podpis SDP pod apelem do ministra sprawiedliwości w sprawie wykreślenia art. 212 z kodeksu karnego

Stowarzyszenie Dzienniarzy Polskich podpisało List otwarty organizacji pozarządowych do Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego z apelem o dekryminalizację zniesławienia czyli z apelem o usunięcie z Kodeksu Karnego  „bata na dziennikarzy” czyli artykułu 212. Od 8 lipca obowiązuje bowiem w Polsce tzw. Ustawa Anty SLAPP,  ale chroni ona tylko przed pozwami cywilnymi. Za tę samą wypowiedź nadal można trafić na ławę oskarżonych i znaleźć się wsród osób karnie skazanych, co bywa obecnie dotkliwą szykaną – taka osoba nie może np. pełnić funkcji publicznych, czy wziąć kredyt w banku. Poza SDP  i CMWP SDP Apel podpisały m.in. takie organizacje jak Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, ARTICLE 19 Europe, Izba Wydawców Prasy i kilkanaście innych . 

Zdecydowaliśmy się podpisać ten Apel, bo  chcemy realnie pomóc dziennikrzom regularnie nękanym procesami z 212 kk. Po naszym udziale w pracach komisji w Sejmie i Senacie i podpisanym przez nas  Apelu do Prezydenta Karola Nawrockiego , by podpisał ustawę Anty SLAPP, wiemy, że głos naszego środowiska ma znaczenie przy pracach legislacyjnych  dotyczących mediów i dziennikarzy, uznaliśmy więc że i przy tej inicjatywie nie będziemy stać z boku, tylko zaangażujemy się w tą sprawę mocno, by wspólnymi siłami spróbować doprowadzić do usunięcia z przestrzeni prawn ej kary więzienia za głoszenie opinii  –   powiedziała dr Jolanta Hajdasz, prezes SDP komentując dla portalu cmwp.sdp.pl. podpisanie przez SDP i CMWP SDP tego Apelu.  To pierwsze od 2017 roku wspólne wystąpienie bardzo różnych od siebie organizacji w sprawie art. 212 kk, ufamy że będzie równie skuteczne, jak nasze współpraca przy przyjęciu przepisów ustawy Anty SLAPP – stwierdziła Jolanta Hajdasz .

Art. 212 nie jest przy tym przepisem martwym. Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że w sądach rejonowych w I instancji z oskarżenia prywatnego skazano na jego podstawie 394 osoby w 2021 r., 435 w 2022 r., 438 w 2023 r. i 443 osoby w 2024 r. W samym 2024 r. 170 skazań dotyczyło kwalifikowanej postaci z art. 212 §2 k.k., czyli pomówienia za pomocą środków masowego komunikowania. W ośmiu takich sprawach orzeczono karę pozbawienia wolności, w siedmiu przypadkach warunkowo zawieszoną. Są to przy tym dane wyłącznie o osobach skazanych, a nie o wszystkich, które musiały przejść przez postępowanie karne. Skala rzeczywistego oddziaływania przepisu na uczestników debaty jest więc znacznie większa niż wynika z samych danych o skazaniach. Rzadko mówi się o tym w mediach tzw. głównego nurtu, ale wiele z tych spraw dotyczy dziennikarzy mediów konserwatywnych i prawicowych. CMWP SDP szacuje że rocznie obejmuje monitoringiem co najmniej 10-15 spraw z art. 212 , które w ocenie specjalistów CMWP SDP naruszają dziennikarską niezależność i zasadę wolności słowa demokratycznego państwa .

Pełna treść listu i jego sygnatariusze:

list-do-Ministra-Sprawiedliwosci-212kk-1

Wrocław pożegnał śp. HELENĘ LAZAROWICZ. Odeszła nasza Koleżanka z Dolnośląskiego Oddziału SDP

Rodzina, przyjaciele, przedstawiciele środowisk opozycji antykomunistycznej oraz dolnośląscy dziennikarze pożegnali we Wrocławiu śp. Helenę Lazarowicz – działaczkę „Solidarności” i „Solidarności Walczącej”, wydawcę oraz członkinię Oddziału Dolnośląskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Decyzją Prezydenta RP Karola Nawrockiego została pośmiertnie odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Uroczystości pogrzebowe śp. Heleny Lazarowicz odbyły się w środę 2 września na Cmentarzu św. Wawrzyńca przy ul. Bujwida we Wrocławiu. W ostatniej drodze towarzyszyli jej najbliżsi, przyjaciele, dawni współpracownicy i przedstawiciele środowisk opozycji antykomunistycznej, z którymi przed laty działała na rzecz wolnej Polski.

Było to pożegnanie szczególnie bolesne również dla dolnośląskiego środowiska dziennikarskiego. Helena Lazarowicz była naszą Koleżanką z Oddziału Dolnośląskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Angażowała się w jego działalność, uczestniczyła także w pracach kapituły Konkursu Dziennikarskiego im. Romualda Lazarowicza – swojego męża, dziennikarza, wydawcy i działacza opozycji antykomunistycznej, zmarłego w 2019 roku.

Podczas uroczystości Helenę Lazarowicz wspominali m.in. jej bliscy i przyjaciele. Wracano pamięcią nie tylko do czasów wspólnej działalności opozycyjnej, ale również do prywatnych spotkań i wieloletnich przyjaźni. W tych wspomnieniach powracał obraz osoby odważnej i pracowitej, a jednocześnie ciepłej, skromnej i oddanej innym.

Pół wieku w służbie wolnego słowa

Życie Heleny Lazarowicz przez blisko pół wieku pozostawało związane ze słowem drukowanym. Urodziła się 24 maja 1956 roku w Raciborzu. Studiowała bibliotekoznawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim, a już pod koniec lat 70. zaangażowała się w działalność opozycyjną.

W 1979 roku związała się z „Biuletynem Dolnośląskim”, jednym z najważniejszych niezależnych pism wrocławskiej opozycji. Mieszkanie Heleny i Romualda Lazarowiczów stało się jednym z miejsc jego przygotowywania i druku. Helena zajmowała się korektą, przepisywaniem tekstów na matryce oraz składaniem gotowych arkuszy. Sama po latach skromnie mówiła o technicznym charakterze swojej pracy, dodając jednak: „beze mnie i bez moich koleżanek nie byłoby tego pisma”.

Po powstaniu NSZZ „Solidarność” pracowała w małej poligrafii Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego, a następnie Zarządu Regionu Dolny Śląsk. Po wprowadzeniu stanu wojennego niemal natychmiast włączyła się w organizowanie podziemnego obiegu informacji. Pracowała jako redaktorka, maszynistka i składaczka pisma „Z Dnia na Dzień”.

Wiosną 1982 roku wraz z mężem zaangażowała się w tworzącą się „Solidarność Walczącą”. Współpracowała także z podziemnym Radiem Solidarność Walcząca, a przez wiele miesięcy pozostawała w ukryciu. Do Stowarzyszenia Solidarność Walcząca należała od 2010 roku.

Po odzyskaniu wolności nie rozstała się z działalnością wydawniczą. Pracowała m.in. w księgarni Ossolineum, a w 1995 roku wraz z Romualdem Lazarowiczem stworzyła Wydawnictwo Lena. Doświadczenie zdobyte w podziemnej poligrafii mogła odtąd wykorzystywać już bez cenzury – przy redakcji, korekcie, składzie i przygotowywaniu książek do druku.

Pożegnanie

Za działalność na rzecz wolnej Polski Helena Lazarowicz została w 2007 roku uhonorowana Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2016 roku Krzyżem Wolności i Solidarności.

Podczas uroczystości pogrzebowych przekazano również przyznany jej pośmiertnie przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie odebrały siostry śp. Heleny Lazarowicz.

Po Mszy św. rodzina, przyjaciele i znajomi odprowadzili ją na miejsce wiecznego spoczynku. Spoczęła w rodzinnym grobie, obok swojego męża Romualda Lazarowicza, z którym dzieliła życie, działalność opozycyjną i pracę wydawniczą.

Helena Lazarowicz zmarła 24 sierpnia 2026 roku. Miała 70 lat.

Dla naszego środowiska jej odejście oznacza stratę nie tylko zasłużonej działaczki opozycji i wydawcy, lecz przede wszystkim naszej Koleżanki – osoby przez całe życie wiernej wolnemu słowu i zaangażowanej w działalność Oddziału Dolnośląskiego SDP.

 

Helenko,

dziękujemy za Twoją pracę, odwagę i wszystkie lata służby wolnemu słowu. Będzie nam Ciebie brakowało.

Cześć Jej pamięci!

Oddział Dolnośląski Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich

 

 

zdj. Janusz Gajdamowicz