Autor: Teresa Kaczorowska

Teresa Kaczorowska Dziennikarka, eseistka, dr nauk humanistycznych, badaczka historii najnowszej, poetka, animatorka kultury. Od jesieni 2012 r. przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP. Prezes Związku Literatów na Mazowszu (ZLM), twórczyni i redaktor naczelna „Ciechanowskich Zeszytów Literackich” (1999-2023). Główna organizatorka znanych imprez literackich, jak Ciechanowska Jesień Poezji, czy Międzynarodowy Festiwal M.K. Sarbiewskiego. Jest autorką 20 książek prozą, ostatnie to: „Obława Augustowska” (2015), „Dziewczyny Obławy Augustowskiej” (2017), „Było ich 27” (2020) i „Obława Augustowska w oczach świadka” (2024) oraz ośmiu zbiorów poezji, w tym ostatnich: „Kończą się wiśnie…” (2011), wydany też w j. angielskim i bułgarskim, „Listy do Marii Konopnickiej z lat 2010-2020” (2020), „Miodówkowe wiersze” (2024), a także sztuki scenicznej „Maria Konopnicka Czarodziejka osobliwa” (2022). Ponadto licznych artykułów prasowych i naukowych, w Polsce i poza granicami. Wiele jej utworów przetłumaczono na języki obce. Uczestniczka spotkań autorskich i konferencji naukowo-literackich w kraju i na świecie. Uhonorowana, m.in.: Nagrodą im. Witolda Hulewicza (2006), Odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2007), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski „Polonia Restituta” (2010), Medalem „Pro Masovia” (2012), Nagrodą Pracy Organicznej im. Marii Konopnickiej (2012), Medalem Zygmunta Krasińskiego (2019). Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2020), Brązowym i Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze „Gloria Artis” (2014, 2023). W Konkursie SDP w 2025 roku Teresa Kaczorowskaotrzymała Nagrodę im. Janusza Kurtyki za książkę „Obława Augustowska w oczach świadka”, Fundacja Historia i Kultura, Warszawa 2024.

Czerwcowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP – TERESA KACZOROWSKA o MACIEJU KAZIMIERZU SARBIEWSKIM SJ

Teresa Kaczorowska

Zapraszam na czerwcowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP, które odbędzie się nie jak zwykle w pierwszą środę miesiąca – ale ze względu na długi czerwcowy weekend – w drugą środę, 10 czerwca 2026 r., o godz. 17.00, w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie. Zostanie poświęcone Maciejowi Kazimierzowi Sarbiewskiemu SJ –  poecie, uczonemu, kaznodziei króla Władysława IV Wazy.

Tym razem opowiem o nim ja sama, gdyż od 22 lat staram się wydobyć tego poetę z rzeki zapomnienia – zarówno jako autorka dwóch monograficznych książek: Maciej Kazimierz Sarbiewski SJ na Mazowszu (2005) i Maciej Kazimierz Sarbiewski SJ na Litwie (2011), licznych artykułów i prelekcji o M.K. Sarbiewskim (nie tylko w Polsce, ale też na Litwie, w Czechach, USA) oraz najnowszej mojej publikacji o tym niezwykłym Sarmacie – sztuki scenicznej pt. Poeta i biskup (2026). Także jako prezes Stowarzyszenia Academia Europaea Sarbieviana, które 28 lipca 2026 r. będzie miało 20 lat, a jest obecnie głównym organizatorem Festiwali, które pomagają wskrzesić z niepamięci tego poetę!

Na spotkaniu w Domu Dziennikarza postaram się go przypomnieć w multimedialnej prelekcji Dwadzieścia dwa lata w hołdzie Maciejowi Kazimierzowi Sarbiewskiemu SJ (2005-2026). Spotkanie poprowadzi Juliusz Erazm Bolek.

Zapraszam serdecznie!

dr Teresa Kaczorowska,

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

 

*** MACIEJ KAZIMIERZ SARBIEWSKI SJ (ur. 24 lutego 1595 r. w Sarbiewie – zmarł 2 kwietnia 1640 r. w Warszawie) – jeden z najwybitniejszych poetów epoki baroku, ceniony teoretyk poezji, uhonorowany w Rzymie przez papieża Urbana VIII Laurem Poetyckim (porównywalnym z dzisiejszą Nagrodą Nobla). Pierwszy w Europie sławny poeta polski i pierwszy, przed Sienkiewiczem, tak popularny na starym kontynencie autor polski. Dzięki używaniu łaciny, już za życia osiągnął w Europie ogromny rozgłos i rozsławił kulturę Polski w stopniu później niespotykanym. Ogłoszono go jako Horatio par, czyli równym Horacemu. Pisane w języku Rzymian utwory „chrześcijańskiego Horacjusza” (Horatius Christianus) lub „sarmackiego Horacjusza” (Horatius Sarmaticus), jak go nazywano, były czytane na największych uniwersytetach europejskich, w powielanej formie trafiły nawet do Ameryki kolonialnej, jako jeden z pierwszych owoców wymiany kulturalnej z I Rzeczpospolitą. Nadworny kaznodzieja króla Władysława IV Wazy. Wykładowca w kolegiach jezuickich i Akademii Wileńskiej. Jezuita.

Ten sławny za życia poeta baroku, pochodzący z Sarbiewa na Mazowszu, został w XX wieku zapomniany. O przywrócenie pamięci o nim zabiegają literaci, pasjonaci i członkowie Stowarzyszenia Academia Europaea Sarbieviana pod kierownictwem dr. Teresy Kaczorowskiej, która w 2004 r. zainicjowała przywracanie należnej mu pamięci. Zainicjowała i od 22 lat prowadzi w maju, wraz z ok. 20 instytucjami kultury, samorządami, szkołami, parafiami, Międzynarodowe Festiwale Macieja Kazimierza Sarbiewskiego „Chrześcijański Horacy z Mazowsza” pod patronatem Biskupa Płockiego oraz Marszałka Mazowsza. Każda edycja Festiwalu ma  trzydniowy bogaty  program i przynosi nowe badania, publikacje oraz fascynację tym poetą, naukowcem i duchownym. Ostatni, XXI Festiwal, odbył się w maju 2026 r., w trzech miejscowościach: Płońsku, Czerwińsku nad Wisłą i Sarbiewie, zaś główny jego organizator –  Stowarzyszenie Academia Europaea Sarbieviana z siedzibą w Sarbiewie – kończy w lipcu 2026 r.  20 lat!

 

 

*** TERESA KACZOROWSKA – publicystka, przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP, dr nauk humanistycznych z dziedziny historii, prozaik, poetka (wiele z nich przetłumaczono na języki obce), animatorka kultury. Autorka wielu artykułów prasowych i naukowych, dziewięciu zbiorów wierszy oraz dwudziestu książek prozą, w tym: Maciej Kazimierz Sarbiewski SJ na Mazowszu (2005) i Maciej Kazimierz Sarbiewski SJ na Litwie (2011) oraz sztuki scenicznej w czterech aktach Poeta i biskup (2026).

 

 

Animatorka kultury – od 2001 r. jest prezesem Związku Literatów na Mazowszu (z siedzibą w Ciechanowie). Twórca i redaktor naczelna periodyku „Ciechanowskie Zeszyty Literackie” (od początku, tj. od 1999 r. do 2023 r.). Pomysłodawczyni Międzynarodowych Festiwali Macieja Kazimierza Sarbiewskiego „Chrześcijański Horacy z Mazowsza”, które prowadzi od 2005 r. na terenie północno-wschodniej Polski, kierując jednocześnie Stowarzyszeniem Academia Europaea Sarbieviana w Sarbiewie. Główna organizatorka także innych znanych imprez literackich, jak Ciechanowska Jesień Poezji, czy Wiosna Literatury w Gołotczyźnie. W latach 2011-2019 była dyrektorem Powiatowego Centrum Kultury i Sztuki im. Marii Konopnickiej w Ciechanowie.

Poza Związkiem Literatów na Mazowszu oraz Academia Europaea Sarbieviana należy do Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, Światowej Rady Badań nad Polonią, Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (od 2012 r. przewodniczy Klubowi Publicystyki Kulturalnej SDP), Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”.

 

Uhonorowana m.in.: Nagrodą IV Salonu Książki Polonijnej (Bruksela 2003), Nagrodą Kongresu Polonii Amerykańskiej (Chicago 2005), Medalem „Za Zasługi dla Ciechanowa” (2006), Nagrodą im. Witolda Hulewicza (Warszawa 2006), Odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2007), Nagrodą im. dr. F. Rajkowskiego (czyli tytułem Ciechanowianina Roku 2008), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2010), Medalem „Pro Masovia” (2012), Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (Brązowym 2014 i Srebrnym 2023)), Nagrodą Fundacji Solidarności Dziennikarskiej (Warszawa 2016), Medalem Stulecia Odzyskania Niepodległości (2020), Medalem Cypriana Kamila Norwida (2023), Nagrodą SDP w konkursie im. Janusza Kurtyki przyznaną przez IPN za książkę „Obława Augustowska w oczach świadka” (Warszawa 2024), Laurem św. Michała Archanioła (2025).

Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku (2003/2004), Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP (2005, 2023), Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (2026).

 

 

ZAPROSZENIE NA SPOTKANIE KPK SDP – 13 maja o godz. 17.00 – DAGNY BACZYŃSKA-KISSAS

Teresa Kaczorowska

Majowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP odbędzie się nie jak zwykle w pierwszą środę miesiąca – ale ze względu na majówkę, tym razem w drugą środę miesiąca, 13 maja 2026 r., o godz. 17.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie. Tym razem zaproszenie przyjęła Dagny Baczyńska-Kissas – pianistka, kompozytorka, pedagog z Warszawy.

Zapraszam serdecznie!

 

dr Teresa Kaczorowska,

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

***

zdj. przesłane przez Teresę Kaczorowską

Dagny Baczyńska-Kissas – absolwentka Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie (Wydział Fortepianu w klasie prof. Bronisławy Kawalla, 2004, Wydział Teorii Muzyki, 2005), Studia Podyplomowe na Wydziale Fortepianu w klasie prof. Andrzeja Stefańskiego, 2006). Kształciła się również w ramach licznych mistrzowskich kursów pianistycznych, prowadzonych przez Kevina Kennera, Wiktora Mierżanowa, Karola Radziwonowicza, Bronisławę Kawalla, Petera Eichera, Tomasza Herbuta, Jose Ribera, Janusza Olejniczaka, Tadeusza Chmielewskiego i Rafała Augustyna. Uczestniczyła też w licznych szkoleniach i konferencjach pedagogicznych.

Dagny Baczyńskiej-Kissas jest pianistką, kompozytorką i pedagog fortepianu. Wykonuje recitale solowe i kameralne, jej repertuar to utwory od baroku do współczesności. Specjalizuje się głównie w wykonawstwie muzyki F. Chopina i muzyki współczesnej, m.in. W. Rudzińskiego, R. Stradomskiego, G. Kissas, J. Siwińskiego oraz własnych kompozycji. Koncertuje na wielu scenach i filharmoniach w kraju oraz za granicą (m.in w Grecji, we Francji), zbierając liczne laury. Jej uczniowie także często odnoszą sukcesy w konkursach pianistycznych.

Artystka jest laureatką wielu nagród pianistycznych, m.in: Grand Prix na międzynarodowym konkursie „Magic sound of Romania” 2023,, Gold Prize i Nagroda Specjalna Best Bach Performance Special Award w konkursie „Bach International Music Competition UK” 2024 za wykonanie J.S. Bacha – Toccaty i fugi d-moll we własnym opracowaniu, Gold Prize w Debussy Music Competition 2024; zajęła I miejsce w Międzynarodowym Konkursie „Sound of Music” 2023 za wykonanie własnego utworu – Nokturn-Fantazja „Kwiaty w słońcu”, I miejsce w „Live Muse Art Spring Piano Competition” 2024 za repertuar chopinowski, III miejsce na Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w Wiedniu 2023, I miejsce na Konkursie „The paints of Spanish sun” 2023 za repertuar chopinowski;

Jest także laureatką licznych nagród jako kameralistka, m.in. zajęła I miejsce wspólnie z Kalliną Kissas (altówka) w International Arts Festival „Lugoj Melos Fest” 2025 w Rumunii.

Dagny Baczyńska-Kissas jest kompozytorką licznych cykli utworów na fortepian oraz cykli fantazji, polonezów, nokturnów, a także utworów kameralnych, chóralnych i orkiestrowych. Zdobyła też wiele nagród kompozytorskich, m.in.  Gold Prize i Nagrody Specjalnej w Grand Prix w „European Classical Music Award” 2024 za swój utwór „Ecce Homo” na fortepian, Gold Prize w konkursie „European Classical Music Visionary Award” 2024 za swój utwór „Ecce Homo” na fortepian solo, zajęła I miejsce w „International Arts Festival Fest Art TM” 2024 w Rumunii za swój utwór „Rain song” na skrzypce i fortepian, I miejsce w Międzynarodowym Konkursie „Lugoj Melos Fest” 2023 , I miejsce w International Arts Festival „Lugoj Melos Fest” 2025 w Rumunii za swój utwór „Marzenie” na altówkę i fortepian, I miejsce w International Arts Festival „Magic Sounds of Romania” 2025 za Polonez na flet i fortepian, I miejsca w International Arts Festival FestArt TM 2025 w Rumunii za swój utwór „Rainsong”, II miejsce International Vivaldi Music Competition 2023 za swój utwór Polonez-Fantazja „Pożegnanie Ziemi”, I miejsce w Cambridge Music Competition 2023 za własne utwory na fortepian solo: Nokturn-Fantazja „Krzyk na wietrze” i Nokturn-Fantazja „Magiczne drzwi”.

Działa i występuje również jako flecistka, grając na flecie prostym barokowym, zdobywając i w tej dziedzinie wielu nagród.

Dagny Baczyńska-Kissasest także laureatką 10 nagród (w latach 2011- 2022) za solowe płyty pianistyczne z utworami F. Chopina, I. J. Paderewskiego, S. Bortkiewicza oraz z własnymi kompozycjami fortepianowymi na różnych festiwalach. Nagrała również płyty pianistyczne z własnymi kompozycjami: „Poetica” (2016), „Inspiration” (2019) oraz album „Polish nocturnes” (2023, nokturny autorskie oraz nokturny F. Chopina, I. J. Dobrzyńskiego, J. Wieniawskiego i M. Szymanowskiej).

Także jako kameralistka – akompaniatorka Dagny Baczyńska-Kissas brała udział w nagraniach wielu nagrodzonych na festiwalach polonijnych. W dziedzinie teorii muzyki jest też autorką artykułów teoretycznych, występuje też na konferencjach naukowych wygłaszając referaty.

Dagny Baczyńska-Kissas działa także jako tancerka tańca współczesnego i choreografka. W zakresie tańca kształciła się przez wiele lat w Studiu Taneczno-Aktorskim w Warszawie w klasach Tańca Klasycznego: Jako pianistka i tancerka we własnej choreografii występowała w licznych rolach na różnych scenach, a także wielokrotnie jako tancerka-choreografka w konkursach choreograficznych, zdobywając liczne nagrody.

 

 

Kolejne SPOTKANIE KLUBU PUBLICYSTYKI KULTURALNEJ JUŻ 8 KWIETNIA na Foksal 3/5 – WANDA DUSIA STAŃCZAK

Teresa Kaczorowska

Kwietniowie Spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

Zapraszam na kwietniowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP,
które odbędzie się, nie jak zwykle w pierwszą środę miesiąca, ale ze
względu na Wielki Tydzień, tym razem w drugą środę miesiąca, 8 kwietnia
2026 r., o godz. 17.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w
Warszawie. 

 

Tym razem zaproszenie przyjęła Wanda „Dusia” Stańczak – poetka, animatorka kultury, dziennikarka, prezes O/Warszawskiego II Stowarzyszenia Autorów Polskich oraz wiceprezes RG SAP w Warszawie.

Zapraszam serdecznie!

Życzę radosnych, pełnych radości i nadziei świąt Wielkanocnych! Wesołego
Alleluja!

dr Teresa Kaczorowska, przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

Wanda „Dusia” Stańczak – poetka, animatorka kultury, dziennikarka, prezes O/Warszawskiego II Stowarzyszenia Autorów Polskich oraz wiceprezes RG SAP w Warszawie. Organizatorka licznych inicjatyw kulturalnych w Polsce i poza granicami. Absolwentka dziennikarstwa i nauk politycznych UW, Studium Języków na Uczelni Łazarskiego oraz Kursu Pisania dla Dzieci i Młodzieży Instytutu Badań Literackich PAN (prowadziła przez kilka lat zajęcia ze studentami na Wydziale Dziennikarstwa UW). Jest członkiem zespołu redakcyjnego ilustrowanego międzynarodowego kwartalnika kulturalnego „Post Scriptum”, wydawanego w Wielkiej Brytanii.

Autorka 26 autorskich tomików oraz ponad 138 piosenek. Jej utwory przetłumaczono na kilka języków, m.in. na angielski, grecki, włoski, hiszpański oraz telugu. Pod jej redakcją ukazało się aż 36 międzynarodowych tematycznych antologii. m.in. „Pętla”, „Klinika strachu”, „Pamięć”, „Matka”, „Poplątane ścieżki”, „Zatrzymania”, „Pod wiatr”.

WANDA DUSIA STAŃCZAK; fot. nadesłana przez Autorkę

Założyła również i prowadzi Teatr Poezji, Muzyki i Sztuki „Witraże”, gdzie odbywają się spotkania poetycko-muzyczne, będące kontynuacją wieczorów pod kryptonimem „DACH” (odbyło się ich prawie 200). Na wieczory te zjeżdżają co miesiąc poeci, muzycy, malarze, artyści z kraju i z zagranicy. Założyła też i od 20 lat prowadzi kabaret literacki „Pół-serio”, uhonorowany wyróżnieniem „PRO MASOVIA” oraz licznymi Grand Prix i pucharami – ten autorski kabaret dał już ponad 490 koncertów w kraju i poza granicami, m.in. w Domu Aktora w Skolimowie, dwukrotnie w Piwnicy pod Baranami.

Od kilkunastu lat „Dusia” organizuje również międzynarodowe plenery literacko-artystyczne, m.in. w Międzywodziu, Kołobrzegu, Kazimierzu Dolnym, Zakopanem, w Bieszczadach, Polanicy -odbywają się tam warsztaty literackie, malarskie, aktorskie, związane z prezentacją, a także liczne spotkania z publicznością.

WANDA DUSIA STAŃCZAK
fot. nadesłana przez Autorkę

Od 12 lat „Dusia” jest również organizatorką ze strony polskiej i współorganizatorką ze strony litewskiej  corocznych Światowych Zlotów Poetów Polskiego Rodowodu w Wilnie. W ich ramach odbywają się kilkudniowe spotkania w szkołach polskich, poeci prowadzą lekcje według własnego pomysłu, promują polską poezję, słuchają polskich uczniów. Na zakończenie jest wielka Gala (z udziałem poetów z Litwy).

 

Wanda „Dusia” Stańczak jest laureatką wielu nagród, m.in. Marii Konopnickiej, Bolesława Prusa, Stefana Żeromskiego, została także uhonorowana odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (przez MKiDN), Złotą Statuetką im. Stanisława Moniuszki (przez Centrum Kultury Polskiej na Litwie).

 

Teresa Kaczorowska

 

O SERGIUSZU PIASECKIM – Marcowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP z prelekcją MARKA JOŃCZYKA

Teresa Kaczorowska

Zapraszam na kolejne spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP, które odbędzie się, jak zwykle, w pierwszą środę miesiąca – 4 marca 2026 r., o godz. 17.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie. Tym razem zaproszenie przyjął Marek Jończyk z kieleckiej Delegatury IPN, który wygłosi prelekcję „Sergiusz Piasecki (1901-1964) – żołnierz, pisarz, patriota” (rok 2026 ogłoszono w Polsce Rokiem Sergiusza Piaseckiego, z okazji 125. rocznicy urodzin, po sprowadzeniu w ub.r. jego ciała do Polski).

Zapraszam serdecznie na to spotkanie, połączone z dyskusją!

dr Teresa Kaczorowska,

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

***Marek Jończyk – historyk, pedagog, pracownik Delegatury IPN w Kielcach. Jest absolwentem Instytutu Historii WSP (obecnie Uniwersytetu Jana Kochanowskiego) w Kielcach (1993) oraz Międzynarodowej Szkoły Nauczania o Holokauście – Instytut Yad Vashem w Jerozolimie.

    Autor książek: „Zbrodnia Katyńska na mieszkańcach Kielecczyzny. W 70. rocznicę ludobójstwa” (Kielce 2010) i „Tatuś Wasz jest w  Rosji…” Listy kieleckich katyńczyków” (Kielce – Warszawa 2020) oraz kilkudziesięciu artykułów naukowych, popularnonaukowych i recenzji – związanych głównie z opozycją i oporem społecznym w regionie świętokrzyskim w latach 70. i 80. XX wieku, problematyką Żołnierzy Wyklętych i represji stalinowskich w Polsce oraz relacjami polsko-sowieckimi w czasach II wojny światowej.

Autor i realizator wielu projektów badawczych i edukacyjnych, szkoleń i konkursów historycznych, debat oksfordzkich, wystaw historyczno-edukacyjnych (w tym trzech poświęconych Zbrodni Katyńskiej). Autor lekcji, wypraw i rajdów edukacyjno-historycznych oraz filmowych przeglądów historycznych i prezentacji multimedialnych.

Współautor rekonstrukcji i widowisk historycznych, scenariuszy i dokumentalnych filmów historycznych oraz audycji radiowych i programów telewizyjnych. Uczestnik prac poszukiwawczych ofiar komunistycznego aparatu represji. Uczestnik i realizator programów resocjalizacyjnych dla osób pozbawionych wolności. Członek komitetów upamiętniających wydarzenia historyczne.

 

*** Sergiusz Piasecki, pseud. (ZWZ-AK) „Kira”, „Konrad”, „Suez”, urodził się 1 kwietnia 1901 r. w Lachowiczach koło Baranowicz. Był nieślubnym synem zruszczonego polskiego szlachcica Michała Piaseckiego i służącej, białoruskiej wieśniaczki Klaudii Kukałowicz. Piasecki w dzieciństwie uczęszczał do rosyjskich gimnazjów w Mińsku, Bobrujsku, Włodzimierzu nad Klaźmą i Pokrowie. Przebywał w Moskwie, gdzie był świadkiem rewolucji i śmierci swoich przyjaciół. Nabrał wówczas awersji do ideologii bolszewickiej. W 1919 r. w Mińsku współdziałał z zajmującymi miasto polskimi oddziałami. Walczył w szeregach polskiej Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Warszawie i wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Walczył w obronie Warszawy w 1920 r. Został zdemobilizowany 12 maja 1921 r.

Stał się wówczas człowiekiem bez perspektyw. Tułał się po Wileńszczyźnie, imając się najróżniejszych, często nielegalnych zajęć. W sierpniu 1922 r. został agentem polskiego wywiadu. Według opinii sowich przełożonych z II Oddziału Wojska Polskiego, wykazywał się „brawurową odwagą”. Awansował do stopnia podporucznika. Trudnił się także przemytem, który wielokrotnie działał jako alibi w pracy szpiegowskiej. Niestety, wpadł w uzależnienie od narkotyków, co stało się przyczyną problemów. Został aresztowany po starciu band przemytniczych i osadzony w więzieniu. W konsekwencji w 1926 r. został wydalony z wywiadu. Z nędzy zajął się rozbojami. Będąc pod wpływem narkotyków, napadł pod Grodnem z rewolwerem na kupców. Za udział w napadzie został wyrokiem doraźnego sądu polowego w Wilnie, 9 stycznia 1930 r., skazany na karę śmierci. W zasłudze za działalność wywiadowczą, zmniejszono mu wyrok do 15 lat więzienia. Karę odbywał w Rawiczu, Koronowie i wreszcie  w najcięższym więzieniu w II RP – na Świętym Krzyżu.

W więzieniu zaczął czytać Pismo Święte i tygodnik „Wiadomości Literackie”. I sam zaczął pisać. Powstały wówczas powieści: „Piąty etap” oraz „Żywot człowieka rozbrojonego” nosząca pierwotnie tytuł „Droga pod mur”. Zatrzymała je jednak cenzura więzienna. Wolność i sławę przyniosła mu trzecia powieść „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”, która została przetłumaczona na 16 języków. Latem 1937 r. Piasecki w wyniku aktu łaski prezydenta Ignacego Mościckiego został warunkowo zwolniony. Wyszedł na wolność 2 sierpnia 1937 r.

   We wrześniu 1939 r. Piasecki został przydzielony do Korpusu Ochrony Pogranicza. W czasie wojny przebywał na Wileńszczyźnie. Był żołnierzem ZWZ-AK w stopniu podporucznika. Dowodził oddziałem specjalnym do wykonywania wyroków śmierci wydanych przez podziemne sądy. Pisał też artykuły do prasy podziemnej, m. in. Do „Polski Walczącej”.

Po zajęciu Polski przez Sowietów Piasecki przez rok przebywał w Polsce.  Ukrywał się przed UB. Zagrożony aresztowaniem, posługując się zmienionymi nazwiskami wyjechał przez Czechosłowację i Niemcy do Włoch. Znalazł oparcie w II Korpusie Polskim i jako jego żołnierz wyjechał jesienią 1946 r. okrętem wojskowym z Neapolu do Glasgow. Osiadł w Londynie.  W 1953 r. zamieszkał w Hastinhs. Żył bardzo skromnie, dorabiając na utrzymanie pracą fizyczną. W 1947 r. został członkiem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Na emigracji dużo pisał, m.in. odtworzył swoje więzienne książki zatrzymane przez cenzurę. Zajmował się też publicystyką polityczną. Współpracował z polską prasą emigracyjną: wychodzącymi  w Anglii „Wiadomościami”, w USA „Dziennikiem Polskim” i „Tygodnikiem Polskim”, we Francji „Narodowcem”, w Szwajcarii „Pod prąd”. Pisał też „Dzienniki”. W PRL od 1951 r. wszystkie jego utwory były objęte bezwzględną cenzurą i podlegały wycofaniu z bibliotek.

Zmarł 12 września 1964 r., na chorobę nowotworową, w polskim szpitalu w Penley (Walia) i został pochowany na Borough Cemetery w Hastings. Ciało Sergiusza Piaseckiego sprowadzono do Polski w ubiegłym roku i 29 września 2025 r. odbył się jego uroczysty pogrzeb na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

 

Twórczość literacka Sergiusza Piaseckiego:

 

– „Piąty etap” – autobiograficzna powieść o pracy agenta wywiadu na radzieckim pograniczu (napisana w więzieniu w kwietniu 1934 r., pierwodruk w 1938 r., Towarzystwo Wydawnicze „Rój”)

– „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy” – opis życia przemytników na pograniczu polsko-sowieckim (napisana w więzieniu w 1935 r., pierwodruk w 1937 r., Towarzystwo Wydawnicze „Rój”)

– „Ruda Ewa” – nowela (napisana w więzieniu w 1936 r.)

– „Drogą pod ściankę” (także jako „Drogą pod mur”) – autobiografia z lat dzieciństwa i młodości (napisana w więzieniu w maju 1937 r.)

– „Bogom nocy równi” – kontynuacja „Piątego etapu” (1938 r., Towarzystwo Wydawnicze „Rój”). S. Piasecki, „Bogom nocy równi”, Gdańsk 1989, Towarzystwo Wydawnicze „Graf”

– „Sto pytań pod adresem obecnej Warszawy” – memoriał polityczny (pierwotnie był to list do tygodnika „Odrodzenie”, napisany 27.04.1946 r., nieopublikowany w kraju; wydanie jako broszura: Rzym, 1947)

– „Trylogia złodziejska, o środowisku przestępczym Mińska Litewskiego w latach 1918–1919” (Rzym, Instytut Literacki 1946-1947): „Jabłuszko” 1946, „Spojrzę ja w okno…” 1947, „Nikt nie da nam zbawienia…” 1947.

– „Siedem pigułek Lucyfera” – groteska o pierwszych latach Rzeczypospolitej po II wojnie światowej (Londyn, 1948)

– „Strzęp legendy” – nowela o losach okupacyjnych (Londyn, 1949)

– „Zapiski oficera Armii Czerwonej” – o okupacji Wilna i Lidy, oglądanej oczami sowieckiego wojskowego, satyra na radziecką propagandę, armię i państwo (Londyn, Gryf Publications LTD 1957)

– „Żywot człowieka rozbrojonego” – losy zdemobilizowanego weterana wojny 1920 r. (Londyn, B. Świderski 1962; pierwsza wersja utworu powstała w więzieniu w 1935 r.)

– „Adam i Ewa” – trudna miłość dwojga bohaterów wkomponowana w wojenną zawieruchę na Wileńszczyźnie w 1939 r. (pierwodruk jako prasowa powieść w odcinkach, 1963)

– „Wieża Babel” – lata okupacji i walki podziemnej na Wileńszczyźnie (oba tomy Londyn, Polska Fundacja Kulturalna 1964)

– „Człowiek przemieniony w wilka” – działalność na Kresach w latach 1939–1942

– „Dla honoru Organizacji” – działalność w Armii Krajowej w latach 1942–1943

 

(Marek Jończyk)

Zmarła artystka wszechstonna KRYSTYNA GURANOWSKA-STOLARZ. Pogrzeb w piątek 20 lutego

Teresa Kaczorowska

Krysia Guranowska-Stolarz nie była dziennikarką, ale należała do Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP. Zanim kilka lat temu ciężko nie zachorowała bywała regularnie na naszych comiesięcznych spotkaniach w Domu Dziennikarza. Słuchając zaproszonych gości chętnie je portretowała, obdarowując je na końcu swoimi rysunkami Przed świętami przynosiła nam własnoręcznie wykonane karty bożonarodzeniowe lub wielkanocne, wraz z życzeniami. Często też prezentowała nam swoje wiersze i rysunki satyryczne. Zawsze była serdeczna, życzliwa, uśmiechnięta, twórcza.

Krysia Guranowska-Stolarz urodziła się na Saskiej Kepię w Warszawie w 1951 r. Wyrastała w rodzinie artystycznej. Jej matka, Irena Rzepecka-Guranowska, malowała krajobrazy; ojciec – Lech Guranowski – pracował w Agencji Filmu Reklamowego, dziadek – Mieczysław Guranowski – był literatem okresu Młodej Polski i 20-lecia międzywojennego, a pradziadek – Józef Guranowski – malował naturalistyczne, XIX-wieczne pejzaże nadrzeczne. Krystyna od najmłodszych lat była zafascynowana artystycznym rysunkiem, malarstwem i poezją.

Ukończyła Żeńską Szkołę Architektury im. Noakowskiego w Warszawie, studium pedagogiczne (specjalność: metodyka plastyki) oraz Studium Profilaktyki Uzależnień przy Mazowieckim Towarzystwie Przyjaciół Dzieci Uzależnionych Powrót z „U”. Prowadziła warsztaty plastyczne dla dzieci i młodzieży – w szkołach oraz indywidualnie.

Była artystką wszechstronną, w swojej twórczości łączyła architekturę, malarstwo i pedagogikę. Tworzyła w różnych technikach (akrylem, akwarelą, olejem), rysowała piórkiem, tuszem i węglem.

Jej prace także charakteryzują się różnorodnością tematów – są to pejzaże, architektura, konie, kwiaty, portrety, realistyczne rysunki Warszawy (najczęściej Wilanowa), sceny miejskie Europy. Wykonywała też abstrakcje, kolaże, wycinanki, rękodzieła z gliny.

Idąc śladami swoich przodków – również pisała: bajki i wiersze, m.in.: cykl wierszy: „Na pustej Plaży”, „W Łebie”, czy „W twórczości” – z własnoręcznie wykonanymi ilustracjami. Jej rysunki, często satyryczne, ukazywały się na łamach różnych pism i książek.

Krystyna Guranowska-Stolarz aktywnie uczestniczyła w środowisku artystycznym, zarówno krajowym, jak i międzynarodowym. Należała do grupy artystów Saskiej Kępy przy Centrum Promocji – PROM, była członkiem Związku Artystów Plastyków – Sztuka Użytkowa oraz Związku Marynistów Polskich, współpracowała też z SARP-em oraz ze Związkiem Dziennikarzy Polskich. Bywała na plenerach, uczestniczyła w wernisażach, brała udział w wystawach zbiorowych i indywidualnych, W ostatnich latach tworzyła głównie w rodzinnej willi w Międzylesiu

Krysia Guranowska-Stolarz długo nie dawała się chorobie. Byłam z nią w stałym kontakcie, wiem, ile wycierpiała. Niestety, zmarła 11 lutego 2026 r., mając 75 lat. Jej pogrzeb odbędzie się w piątek, 20 lutego 2026 r., w kościele pw. św. Karola Boromeusza na warszawskich Powązkach.

Rodzina, której składamy gorące wyrazy współczucia, prosi o modlitwę za Zmarłą.

Pokój Jej duszy!

 

Teresa Kaczorowska

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

zdjęcia przekazała Autorka

Styczniowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP – EUGENIUSZ STARKY

Teresa Kaczorowska

Zapraszam na pierwsze w 2026 roku spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP, które odbędzie się, jak zwykle, w pierwszą środę miesiąca – 7 stycznia 2026 r., o godz. 17.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie.

Tym razem zaproszenie przyjął Eugeniusz Starky – polsko-amerykański reżyser, operator filmowy, producent. Temat spotkania będzie świąteczny: „Jak Polonia w Nowym Jorku spędza Boże Narodzenie”? Rozmowę  z Eugeniuszem Starky urozmaici jego kameralny film z koncertu najpiękniejszych kolęd polskich zrealizowany w bożenarodzeniowej scenerii Nowego Jorku, w wykonaniu członków oraz solistów chóru „Angelus” z nowojorskiego Greenpointu.

 

Zapraszam serdecznie! Szczęśliwego Nowego Roku 2026!

 

dr Teresa Kaczorowska,

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

***Eugeniusz Starky – polsko-amerykański reżyser, scenarzysta, operator filmowy, producent, który przez ponad 30 lat mieszkał w Nowym Jorku. Jest absolwentem Aliance Francais w Paryżu oraz studiów filmowych na City University of New Jork. Autor licznych wystaw fotograficznych oraz filmów dokumentalnych, m.in.: Walizka Emigranta (o emigracji solidarnościowej w USA), Z Archipelagu Gulag do Ameryki (trylogia o Polakach deportowanych na Syberię), Bitwa o honor miasta (o Powstaniu Warszawskim), Ostatni Korespondent (o oblężeniu Warszawy w 1939 r.), Giotto – Historia Zbawienia, Polacy – Pionierzy Ameryki, Korespondent Bryan oraz wielu innych.

Grudniowe spotkanie KLUBU PUBLICYSTYKI KULTURALNEJ SDP

Teresa Kaczorowska

Zapraszam na ostatnie w tym roku spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP, które odbędzie się, jak zwykle, w pierwszą środę miesiąca – 3 grudnia 2025 r., o godz. 17.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie. Tym razem zaproszenie przyjął wybitny polski grafik, rysownik i malarz Franciszek Maśluszczak. Spotkanie z artystą poprowadzi Juliusz Bolek.

Zapraszam serdecznie!

 

dr Teresa Kaczorowska,

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

*** Franciszek Maśluszczak(ur. 21 stycznia 1948 r. w Kotlicach na Lubelszczyźnie) – jeden z najwybitniejszych polskich grafików, rysowników i malarzy, o wielkiej wyobraźni i wrażliwości. Absolwent Liceum Plastycznego w Zamościu (1968) oraz ASP w Warszawie -dyplom artysty sztuk pięknych uzyskał w 1974 r. na Wydziale Grafiki w pracowni prof. Juliana Pałki. Rok później rozpoczął pracę na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, gdzie przez wiele lat wykładał w Katedrze Malarstwa i Rysunku.

fot. Michal Wozniak/East News
25.01.2020
Pracownia malarska Franciszka Masluszczaka
N/z: Profesor Franciszek Masluszczak – artysta malarz

Autor ilustracji prasowych, książek dla dorosłych i dla dzieci; projektuje też okładki, wydawnictwa i plakaty, maluje różnymi technikami. Współpracował z wieloma czasopismami, jak: „Literatura”, „Szpilki”, „Polityka”, „Tygodnik Literacki”, „Gazeta Wyborcza”, od 1997 r. z dziennikiem „Rzeczpospolita”. Ilustrował książki wielu znanych autorów, jak Ireneusz Iredyński, Edward Stachura, Marek Nowakowski, Konstanty Ildefons Gałczyński, Jeremi Przybora, Ryszard Schubert, Reny Marciniak, czy Juliusz Erazm Bolek („Sekrety Życia. Kalendarz Poetycki”, 2012).

Malarstwo Franciszka Maśluszczaka zaliczane jest w sztuce polskiej do nurtu metaforycznego, wpisuje się w nurt figuracji lat 70. XX wieku. Kompozycje oraz rodzajowa tematyka, podejmowana przez artystę bliska jest malarstwu Marca Chagalla. W jego twórczości pobrzmiewają także wpływy sztuki średniowiecznej, z której Maśluszczak zaczerpnął perspektywę kulisową oraz przedstawienia w formie poliptyku. Maluje figury ludzkie o smukłych, zdeformowanych, przerysowanych proporcjach, często na tle odrealnionego pejzażu. Nie odtwarza rzeczywistości w sposób realistyczny, stara się uchwycić ją tak, jak została zapisana w jego pamięci.

Rozgrywające się sceny na obrazach są lirycznymi zdarzeniami inspirowanymi rzeczywistością, codziennymi sytuacjami, które napotyka oraz historią życia bliskich mu osób. W kompozycje wplata częstomotywy metaforyczne i symboliczne treści. Lubi powracać w swoich pracach do wspomnień z lat młodości, do ludzi i miejsc – głównie małych miasteczek. Postacie kreowane przez Maśluszczaka poddaje artystycznej stylizacji. Maluje też ciekawe pejzaże.

Swoich bohaterów Franciszek Maśluszczak często ukazuje na tle odrealnionego krajobrazu i architektury, uwikłanych w narracje z pogranicza świata rzeczywistego i fantazji. To postacie nierzadko smutne, ale jednocześnie niepozbawione specyficznego komizmu. Klimat dzieł inspirowany jest bogactwem świata spraw ludzkich, który artysta opisuje z wielką wnikliwością, prostotą, czasami wybierając ton liryczny, a czasami pogodną ironię. Na jego obrazach i rysunkach pojawiają się surrealistyczne wizje i baśniowa atmosfera, pobudzające wyobraźnię i skłaniające do melancholii.

Artysta ten łączy w malarstwie różne techniki – akwarele, tempery akrylowe i olejne. Maluje na płótnie, dykcie i papierze. Kompozycje jego są wysmakowane kolorystycznie, budowane paletą zdecydowanych żółcieni, błękitów oraz miodów i brązów. Czasem podejmuje się realizacji dzieł w większej skali. W 2002 r. wykonał polichromię w kapliczce w Borkach koło Wrocławia, a w roku 2004 zrealizował wyjątkowy cykl fresków Drogi Krzyżowej w kościele p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego na Ursynowie przy ul. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie.

Franciszek Maśluszczak brał udział w kilkudziesięciu wystawach indywidualnych i zbiorowych, w kraju i za granicą. Jego obrazy olejne, grafiki i rysunki znajdują się w zbiorach wielu muzeów oraz w kolekcjach prywatnych. Artysta jest bohaterem kilku filmów dokumentalnych: „Światy Franciszka Maśluszczaka” (reż. Hanna Kramarczuk, 1999 r.), „Malowane miasto” (produkcja TVP, realizacja Jakub Nowak, 2001 r.) i „Jezus na Ursynowie” (reż. Agnieszka Gomółka, 2008 r.). W 2015 r. wziął udział w dokumentalnym projekcie „Artyści w Łazienkach” Czesława Czaplińskiego i Jerzego Bończyka. Jego losy opisała też Hanna Krallw opowiadaniu „Malarnia z o.o.”, zamieszczonym w książce „Taniec na cudzym weselu”.

Laureat wielu nagród i wyróżnień, m.in. Nagrody Aukcji Wielkiego Serca w Krakowie (2004 r.), a za całokształt twórczości: Nagrody Miasta Stołecznego Warszawy (2006 r.) oraz Nagrody im. Witolda Hulewicza (2017 r.). W 2025 r. został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Należy do Związku Polskich Artystów Plastyków, gdzie jest członkiem Rady Programowej.

(wykorzystano materiały Autora)

Listopadowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP – LINK do transmisji ze spotkania

Teresa Kaczorowska

Zapraszam na spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP, które odbędzie się, jak zwykle, w pierwszą środę miesiąca – 5 listopada 2025 r., o godz. 17.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie. Tym razem zaproszenie przyjął Jędrzej Karol Lipski – z wykształcenia historyk, doktor filozofii, z zawodu dziennikarz, dokumentalista, autor kilkudziesięciu filmów dokumentalnych, reportaży i programów publicystycznych; a także poeta (w 2025 r. ukazał się jego autorski tom poetycki Kolaterale).

 

Spotkanie będzie dotyczyło kondycji współczesnej kultury polskiej: miejsca poezji w świecie zdominowanym przez hałas, potrzeby powrotu do wartości i tradycji, które były fundamentem naszej duchowości i tożsamości.

 

Zapraszam serdecznie!

 

dr Teresa Kaczorowska,

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

Link do transmisji:

 

 ***

 

Jędrzej Karol Lipski — historyk – absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego  (1990),

dokumentalista, doktor filozofii, dziennikarz, poeta. Od 2005 r. związany zawodowo z

Telewizją Polską, najpierw z oddziałem regionalnym, następnie — od 2008 r.— w TVP

Historia. Autor kilkudziesięciu filmów dokumentalnych, a także reportaży i programów

publicystycznych, w tym takich tytułów jak Raport WSI, Zanim wybuchł sierpień,

Urodziłam się pierwszego września czy Zbuntowany Region, Precz z komuną! Klamra. W

przedsionku śmierci, Okruchy rozbitego dzbana, Lawina, Ty pójdziesz do Jastrzębia…

W latach 2021–2024 redaktor naczelny „Dziennika Zachodniego” i Makroregionu Śląsk w

Polska Press Grupa. Wcześniej dziennikarz, redaktor i szef redakcji w najważniejszych

mediach regionalnych i ogólnopolskich: jak „Trybuna Śląska”, „Super Express”, „Strefa”,

Polskie Radio Katowice, Radio TOP.

W latach 80. działacz opozycji antykomunistycznej — dwukrotnie internowany,

inwigilowany, prześladowany. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia

Polski, Krzyżem Wolności i Solidarności, Medalem Pro Patria i Medalem Polonia Rediviva.

Konserwatysta. Katolik. Należy do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.

 

Niedawno Jędrzej Karol Lipski opublikował autorski tom poetycki Kolaterale (2025) —

zbiór refleksyjnych, oszczędnych w formie, a intensywnych w przekazie wierszy o

duchowym napięciu współczesnego człowieka. Kolaterale jest oparty na obserwacji

duchowego napięcia współczesnego człowieka: pomiędzy ciałem a sumieniem, między ciszą

a krzykiem, między pragnieniem a rezygnacją. Tom składa się z kilkudziesięciu

minimalistycznych, ale treściowo intensywnych wierszy, podzielonych na kilka cykli

tematycznych. Teksty mają charakter refleksyjny, miejscami kontemplacyjny, lecz

zakorzeniony w konkretnej, czasem brutalnej rzeczywistości. Tom zawiera zarówno utwory

stricte poetyckie (wiersze białe, wolne), jak i krótkie rozważania w formie fragmentu,

manifestu lub pytania do sumienia. Układ książki prowadzi czytelnika od doświadczenia

pustki przez poszukiwanie sensu aż do afirmacji obecności — osobowej, duchowej, cielesnej.

Poezja ta łączy język religijny, intymny i filozoficzny, ale unika patosu i dydaktyki.

 

Październikowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP 1.10 o g. 17.00 – MARTA DOBOSZ

Teresa Kaczorowska

Zapraszam na spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP, które odbędzie się, jak zwykle, w pierwszą środę miesiąca – 1 października 2025 r., o godz. 17.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie. Tym razem zaproszenie przyjęła artystka Marta Dobosz.

 

Zapraszam serdecznie!

 

dr Teresa Kaczorowska,

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

*** Marta Dobosz urodziła się 16 maja 1959 r.  w Warszawie. Absolwentka Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Warszawie (ma dyplom technika wystawiennika), Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie (jest magistrem sztuki), kształciła się również w Państwowej Szkole Muzycznej w Warszawie (śpiew solowy).

Była aktorką Teatru Studio w Warszawie. W swojej karierze ma dużą liczbę wspaniałych ról, monodramów oraz wernisaży. Zagrała m.in. w filmie „Boczny tor” (Gosia), a  w Teatrze Studio w sztukach: „Opera za trzy grosze” (Lucy) Grzegorzewskiego, „Pielgrzymi i tułacze” (Matka Boska), w operetce „Kalina” (Pola Gryzetka), „Amerykanin w Warszawie” (Thelma Backet), „Rosja Moskwa” „Maria Stuart” (Elżbieta 1). Ma też na koncie liczne monodramy, m.in. „Pchła szachrajka”, „Lis Witalis”, programy poetyckie (m.in. z Piotrem Fronczewskim), koncerty i występy artystyczne (w Opolu 1987 r. otrzymała trzecią nagrodę za piosenkę „Nie śnij mi się”0.

Marta Dobosz ciągle występuje na różnych scenach, choć głównie pisze poezję, książki, zajmuje się rękodziełem, maluje (najchętniej kwiaty).

 

Poniżej linki do pracy muzycznej/ aktorskiej Marty Dobosz:

 

Link nr 1

 

Link nr 2:

Link nr 3:

 

Wniosek o pozbawienie Maksymiliana Sznepfa orderów i odznaczeń – TERESA KACZOROWSKA o inicjatywie posła Jarosława Zielińskiego

Teresa Kaczorowska

Poseł Jarosław Zieliński złożył do Prezydenta RP Andrzeja Dudy wniosek o pozbawienie Maksymiliana Mariana Sznepfa /właściwie Schnepfa/ orderów i odznaczeń.

O Maksymilianie Marianie Sznepfie /1920-2003/ -żołnierzu Armii Czerwonej, oficerze „ludowego” Wojska Polskiego, funkcjonariuszu partyjnym i aparatu bezpieczeństwa PRL, nauczycielu akademickim /uczył studentów UW przysposobienia obronnego/, działaczu społeczności żydowskiej w Polsce – zrobiło się ostatnio głośno.

Najpierw przez zatrudnienie w TVP w likwidacji Doroty Wysockiej-Schnepf, „arcykapłanki propagandy” /jak ją nazwał Krzysztof Stanowski/, która wychwalała swego teścia. Potem przez jego syna Ryszarda Schnepfa, dyplomatę, powołanego niedawno przez rząd Donalda Tuska na szefa polskiej ambasady w Rzymie. A ostatnio poprzez gorące dyskusje o udział por. Sznepfa w Obławie Augustowskiej w lipcu 1945 r. i jego zaangażowanie w likwidacji podziemia niepodległościowego w północno-wschodniej Polsce.  Szczególnie zawrzało w 80. rocznicę Obławy Augustowskiej – największej po II wojnie światowej i zupełnie niewyjaśnionej zbrodni komunistycznej – kiedy rolę tego komunistycznego oprawcy pominięto na wystawie stałej w otwartym 12 lipca 2025 r. w Domu Pamięci (muzeum) Obławy Augustowskiej w Augustowie /w miejscu kaźni polskich patriotów, tzw. w Domu Turka/.

Wystawę tę obejrzałam, podczas uroczystego otwarcia 12 lipca. I rzeczywiście – nie wspomina się tam w ogóle o Maksymilianie Sznepfie. Pomimo iż w Obławie Augustowskiej kierował on specjalną kompanią 1.Praskiego Pułku Piechoty – jedyną polską formacją wojskową, która – obok miejscowych ubeków i milicjantów, konfidentów i zdrajców – pomagała Sowietom /Armii Czerwonej, NKWD, kontrwywiadowi Smiersz/ w potężnej pacyfikacji – „likwidacji band dywersyjnych” w Puszczy Augustowskiej i jej obrzeżach. Według danych prof. Sławomira Cenckiewicza, w okresie od czerwca do września 1945 r., 1. Praski Pułk Piechoty zamordował 45 polskich partyzantów z AK/NZW, a aresztował 271 walczących o wolną Polskę. Tylko w lipcu podczas Obławy Augustowskiej, według dokumentów, do których dotarł historyk, 1.PPP zatrzymał 86 partyzantów i zamordował 37. W 1945 r. Maksymilian Sznepf otrzymał za to od Związku Sowieckiego Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” oraz Medal „Za zdobycie Berlina”. Władze komunistyczne nad Wisłą uhonorowały go natomiast, w tym samym 1945 r., Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Później w PRL-u płk. Maksymilian Sznepf też był często odznaczany. Otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi (1947), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1961), Krzyż Walecznych (brak daty) i kilka innych. Podobno nosił te odznaczenia z dumą, szczególnie te nadane przez Sowietów.

„Maksymilian Marian Schnepf otrzymał powyższe odznaczenia od władz komunistycznych za <<zasługi>> dla Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Związku Sowieckiego, w tym zapewne za udział w Obławie Augustowskiej. W wolnej i niepodległej Polsce powinien zostać ich pozbawiony, ponieważ jego antypolska działalność była służbą na rzecz obcego państwa, była wymierzona w polski interes narodowy i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, a w kontekście udziału w Obławie Augustowskiej miała charakter zbrodniczy i nosiła znamiona zdrady narodowej. Udział polskich komunistycznych formacji ubecko-milicyjno-wojskowych i politycznych oraz osób wspierających siły Związku Sowieckiego w tej zbrodni jest przejawem polskiej <<hańby domowej>>” – pisze 17 lipca 2025 r. poseł Zieliński do prezydenta Dudy /na podstawie art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. 1992 Nr 90 poz. 450 z późn. zm.).

Poseł Jarosław Zieliński podczas obchodów upamiętniających ofiary Obławy Augustowskiej w Gibach 12 lipca 2025

Zieliński wspomina też o fałszowaniu historii oraz brakach na wystawie w świeżo otwartym Domu Pamięci Obławy Augustowskiej. Dodaje, że Dom ten jest dziełem rządu Mateusza Morawieckiego, zaś obecnie się go zawłaszcza i stronniczo interpretuje wydarzenia sprzed 80. lat oraz późniejszą walkę o pamięć o Obławie Augustowskiej.

Przypomina mi się wiosna 2016 r., kiedy swoją książkę „Obława Augustowska” (Bellona, Warszawa 2015) prezentowałam w Stanach Zjednoczonych. Na terenie pięciu stanów USA odbyłam wówczas 12 spotkań. I na każdym z nich stawiano mi pytania, dlaczego Ryszard Schnepf, syn komunistycznego zbrodniarza, jest ambasadorem RP w najpotężniejszym państwie świata. Pamiętam, że po jednym z takich gorących spotkań wysłałam ambasadorowi Ryszardowi Schnepfowi swoją książkę „Obława Augustowska”, pytając jednocześnie, czy wśród rodzinnych archiwaliów nie ma dokumentów, które pomogłyby wyjaśnić zbrodnię z lipca 1945 r. Odpowiedział mi, że jego ojciec był bohaterem i… zaprosił mnie do Waszyngtonu. Nie poleciałam, miałam bardzo napięty kalendarz…

Czy prezydent Polski przychyli teraz się do prośby posła Jarosława Zielińskiego? Jestem ciekawa, bo zapewne i o to będę pytana na następnych spotkaniach o Obławie Augustowskiej.

 

Z całą treścią wniosku posła Jarosława Zielińskiego można zapoznać się TUTAJ

 

Majowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP – Małgorzata J. Berwid

Teresa Kaczorowska

W przeddzień 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej i pokonania hitlerowskich Niemiec, pisarka dla dzieci, pedagog, scenarzystka audycji radiowych i telewizyjnych, laureatka Orderu Uśmiechu Małgorzata J. Berwid – na podstawie autorskiej książki „Wojenne lalki Marysi” – opowie jak zniewolone wojną dziecko, któremu odebrano poczucie bezpieczeństwa, najbliższe osoby i ojczyznę, przeżywa wrogą okupację…

 

Majowe spotkanie Klubie Publicystyki Kulturalnej SDP odbędzie się, jak zwykle, w pierwszą środę miesiąca – 7 maja 2025 r., o godz. 17.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie.

 

Zapraszam serdecznie!

dr Teresa Kaczorowska,

przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP

 

*** Małgorzata J. Berwid –  pisarka dla dzieci, pedagog, scenarzystka audycji radiowych i telewizyjnych, absolwentka pedagogiki Uniwersytetu Warszawskiego. Mama Chrzestna Kulfona i Moniki, Budzika, autorka Molików Książkowych . Pisze także piosenki (wydała dwie płyty), recenzje,  regularnie  wywiady z ludźmi pióra i kultury ukazują się w Magazynie Literackim Książki. Jest wolontariuszką  Zaczytani.pl;  upowszechnia kulturę i czytelnictwo jako „Ciotka Książkula” w szpitalach i placówkach wychowawczych.

Książkę „Wojenne lalki Marysi” (Warszawa 2019), zilustrowaną przez  Annę Jamróz, napisała w oparciu o prawdziwą  historię – przeżycia swojej mamy jako siedmioletniej dziewczynki. Publikacja została książką miesiąca kwietnia 2019 w Konkursie Magazynu Literackiego Książki, otrzymała Nagrodę Główną w Konkursie Świat Przyjazny Dziecku 2020, a objęły ją  patronatem dwa muzea: Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Muzeum Historii Żydów Polskich. Publikacja zachęca do refleksji, zwłaszcza w obecnych czasach,  gdy tak blisko polskiej granicy są działania wojenne i dzieci narażone są na konsekwencje. Ta książka  dodaje im sił. Pokazuje, że człowiek – mały i duży – ma w sobie moc, która pozwoli mu przetrwać najgorsze chwile. To jest wyobraźnia. Spotkanie będzie miało charakter warsztatowy. Najbardziej aktywni uczestnicy otrzymają nagrody książkowe, zarówno dorośli, jak dzieci.

Małgorzata J. Berwid jest laureatką wielu nagród, w tym Pegazika – nagrody Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Była dwukrotnie nominowana do nagrody IBBY.   Otrzymała statuetki: „Cała Polska Czyta Dzieciom”, Fundacji „Promień Słońca”, a od dzieci i Kapituły Międzynarodowego Orderu Uśmiechu – została w 2003 r. Damą  Orderu Uśmiechu.

Z recenzji książki „Wojenne lalki Marysi”:

 

Mamy oto w rękach kolejną opowieść o wojennym dzieciństwie. Kolejną, ale jednocześnie taką, jakiej jeszcze nie było. Jest w niej mroczna codzienność okupacji, tak jak widzi ją mała dziewczynka u progu wieku szkolnego. Bolesne zderzenie nadziei i oczekiwań dziecka z brutalnymi aktami przemocy i zagłady to wstrząsająca wizja zniewolonego dzieciństwa, któremu odebrano poczucie bezpieczeństwa, najbliższą ojczyznę i najbliższe osoby. Ale zarazem widzimy tu również siłę dzieciństwa, jego potęgę, która nie daje się pokonać. Potęgę kreatywności, ufności i nadziei.

Rekwizyty dzieciństwa – wojenne losy dotykają też gałgankowej lalki, w istocie wszystkich lalek z którymi się spotkamy w tej opowieści, bo każda z nich ma w sobie okruch naszej historii. Wzruszająca jest zabawa w kartoflane przedszkole, kiedy dziewczynka, zmuszona do pracy ponad swe nikłe siły w niewoli niemieckiej – znajduje w sobie dość dziecięcej wyobraźni aby stworzyć własny świat zabawy, a obierane kartofle przekształcić w grono bliskich przyjaciół.

Dziękując Małgorzacie J. Berwid za spisanie i udostępnienie nam tej opowieści zachęcam wszystkich – i dorosłych i dzieci do uważnej lektury, bo każdy znajdzie w niej coś dla siebie.

Prof. Joanna Papuzińska