Autor: Redakcja portalu sdp.pl

Twórczyni i wieloletnia szefowa Biełsatu Agnieszka Romaszewska-Guzy  otrzymała Laur SDP 2023 . Wyróżnienie przyznano „za niezależność dziennikarską i konsekwencję w tworzeniu Biełsat TV”.

 Ten swoisty doktorat honoris causa Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich przyznaje autorytetom zawodowym. Wyróżnienie to jest wyrazem najwyższego uznania dla tych dziennikarzy, którzy wyróżniają się wyjątkowym profesjonalizmem, dokonaniami, dorobkiem, a także postawą etyczną.

Laudacja wygłoszona przez wiceprezesa SDP Mariusza Pilisa podczas wręczania wyróżnienia.

Nasz Laur, Laur Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich jest wyróżnieniem honorowym. Stowarzyszenie przyznaje go od dwudziestu jeden lat. Dzisiaj do wspaniałego grona laureatów dołącza kolejna znakomita osoba, kolejna wielka postać polskiego dziennikarstwa.

Szanowni Państwo, przypadł mi w udziale zaszczyt wygłoszenia krótkiej mowy w związku z przyznaniem Lauru Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Pani Agnieszce Romaszewskiej-Guzy.

Odpowiadając na pytanie: Kim jest Agnieszka Romaszewska-Guzy najprostsza odpowiedź będzie brzmiała: Niezależną dziennikarką., korespondentką wojenną, twórcą filmów dokumentalnych ze stref konfliktów i wojen. Dziennikarska aktywność Agnieszki Romaszewskiej- Guzy związana jest ze Wschodem, któremu zawodowo oddała swój talent, warsztat i determinację. Ale wszyscy wiemy, że nazwisko Agnieszki Romaszewskiej-Guzy przede wszystkim związane jest z ideą stworzenia, budowy i rozwoju telewizji Biełsat. Z tym dziełem Agnieszka związała swoje zawodowe losy kilkanaście lat temu. Formalnie stało się to 10 grudnia 2007 roku. Wtedy ruszył Biełsat.

Przez ostatnich 17 lat Agnieszka Romaszewska-Guzy, jako dyrektor nowo powstałej białoruskojęzycznej telewizji z powodzeniem rozwijała i kierowała Biełsatem jako jej dyrektor.

W tym czasie projekt okrzepł, wzmocnił się i zajął miejsce jednego z najbardziej opiniotwórczych mediów dostarczających informacji i wiedzy z terenów Białorusi, Rosji i całej postsowieckiej przestrzeni.

Biełsat pod kierownictwem Agnieszki Romaszewskiej-Guzy wypracował sobie na trwałe, znaczące miejsce w systemie medialnym państw Europy Wschodniej. Dzisiaj Biełsat komunikuje się z odbiorcami w języku białoruskim, angielskim, polskim i rosyjskim, tworząc niezliczoną ilość programów, filmów, informacji, które tak jak w zamyśle twórczyni, są ważnym narzędziem realizacji zasady wolności słowa oraz niezależności i pluralizmu mediów w tej części Europy. Za tę pracę, za ten trud, wielu dziennikarzy związanych ze stacją płaci dzisiaj więzieniem, represjami, wygnaniem z ojczystego kraju przez dyktatorski białoruski reżim. 

Medium pod nazwą Biełsat, to dzisiaj nie tylko telewizja ale i portal internetowy, streamingi, wielojęzyczna platforma komunikacyjna w którego tworzenie zaangażowanych jest kilkaset osób. Dzisiaj TV Biełsat jest jednym z podstawowych źródeł, z których wolny świat czerpie wiedzę na temat Rosji i całej przestrzeni postsowieckiej. TV Biełsat także jednym z najważniejszych źródeł niezależnej i wolnej informacji dla mieszkańców tej postsowieckiej przestrzeni. To, czym jest dzisiaj Telewizja  Biełsat, jest zasługą przede wszystkim jej dyrektor –  Agnieszki Romaszewskiej- Guzy. Czy można sobie wyobrazić piękniejszy scenariusz? I do tego taki, który realizuje założoną przez jego twórcę misję?

Ale ta misja została przerwana. Agnieszka Romaszewska-Guzy została zmuszona przez obecną neowładzę Telewizji Polskiej do odejścia z Biełsatu. Usunięto z Telewizji Biełsat jej głównego twórcę, zaangażowanego w walkę z białoruską i rosyjską propagandą w krajach postsowieckich.

Wręczamy dzisiaj Laur Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich nie tylko osobie reprezentującej najwyższe standardy dziennikarskie, ale przede wszystkim osobie, która etyczną i moralną poprzeczkę ma zawieszoną bardzo wysoko. Wykuwały się te wartości w czasach, kiedy odwaga znaczyła odwagę. A odpowiedzialność– odpowiedzialność. To były czasy antykomunistycznego Niezależnego Zrzeszenia Studentów. którego Agnieszka Romaszewska-Guzy była bardzo aktywną.

Agnieszko, w imieniu Zarządu Głównego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich serdecznie gratuluję zdobytego Lauru i życzę wielu zawodowych aktywności. Szczególnie w czasach, kiedy jest nam to tak bardzo potrzebne. Ty te czasy widzisz i rozumiesz. Gratuluję!

Michał Rachoń i Sławomir Cenckiewicz, autorzy serialu dokumentalnego „Reset”, otrzymali pierwszą Główną Nagrodę Wolności Słowa w 30. Edycji Konkursu Nagrody SDP, przyznawaną za publikacje w obronie demokracji i praworządności, demaskujących nadużycia władzy, korupcję, naruszanie praw obywatelskich i praw człowieka

II Nagroda

Sławomir Koehler – „Kombinacje Operacyjne”, TVP1

Uzasadnienie werdyktu jury odczytane podczas Gali przez wiceprezes SDP Jolantę Hajdasz

Pokaż mi swoich wrogów, a powiem ci kim jesteś. Ta stara prawda znana wojskowym i politykom, staje się także dniem codziennym dziennikarzy. Twórcy serialu Reset czyli Michał Rachoń i Sławomir Cenckiewicz są tego aż nazbyt wymownym przykładem.

Ataki słowne  i nawet ataki fizyczne polityków Koalicji Obywatelskiej na twórców serialu, zmasowany atak propagandowy medialnego zaplecza obecnie rządzącej koalicji po emisji już pierwszego odcinka filmu,  nawet pierwszy w historii Centrum Monitoringu Wolności Prasy SDP pozew o tłumienie przez polityków krytyki po tym jak  politycy Platformy Obywatelskiej   popychaniem i groźbami pod adresem Michała Rachonia uniemożliwiali mu zadanie pytania na konferencji prasowej. Ale to był dopiero początek. Po bezprawnym zamachu na media publiczne 20 grudnia 2023 roku  cenzura likwidatorów TVP usunęła natychmiast  wszystkie odcinki tego serialu z Vod.  Czy jest to gdzieś jeszcze dostępne do obejrzenia? Czy ktoś zrobił kopie? – padały gorączkowe pytania w sieci i w realu. Padają do dzisiaj, choć klikalność serialu jest na tyle duża, że mimo obawy o naruszenie praw autorskich różne kopie Resetu krążą do teraz po sieci jak ostrzeżenie i przestroga pod adresem Koalicji 13 grudnia. Nie bądź bezpieczny, dziennikarz pamięta. Spisane będą czyny i rozmowy.

A przecież to tylko film dokumentalny. Albo dokładniej to dokumentalny serial. 17 odcinków  na trudny i pozornie mało filmowy temat  –   historia polityki uległości i podporządkowania naszego kraju polityce Moskwy z lat 2007 – 2015. Ale to co dla jednych byłoby przeszkodą , na której by polegli , dla ludzi zdolnych i kreatywnych – jak nasi laureaci –  jest tylko trampoliną do nowego wyzwania, a w konsekwencji – do ogromnego, zawodowego sukcesu. Bo „Reset” jest sukcesem.  Michał Rachoń i Sławomir Cenckiewicz przedstawiają w nim nieznane dokumenty i informacje na temat szeroko rozumianych relacji polsko-rosyjskich. Podróż do Moskwy i Dokumenty z Waszyngtonu, Bukareszt, Gruzja i Westerplatte, Handel Katyniem i Oddane dowody w Smoleńsku, Linia Wisły, FSB w Polsce i Reset na gazie. To tylko tytuły niektórych odcinków, ale one same układają się już w jedną spójną całość, taki swoisty „Raport Pelikana” i „Aferę Watergate” w jednym. Reset ujawnia to , co miało pozostać ukryte i nieznane nam wszystkim, mechanizmy trzymania władzy i kontroli nad naszym krajem sprawowanej przez państwa zewnętrzne. Takie jak Rosja.

Ale przedstawić tylko treść „Resetu” to jakby nic nie powiedzieć o tym filmie. Dawno nie widzieliśmy tak fantastycznie zmontowanego i narracyjnie świetnie opowiedzianego dokumentu, ze wspaniałymi zdjęciami i muzyką, pomysłami na komputerowe animacje ułatwiające zrozumienie archiwaliów i ujęcia z każdej możliwej strony, z perspektywy innej niż taka zwyczajna , telewizyjna. Dzięki temu w „Resecie” ulice Warszawy intrygują tak samo jak ulice Nowego Jorku w oskarowym filmie fabularnym , a do archiwów MSZ -tu zaglądamy z wypiekami na twarzy, bo dostrzegamy, że jest to miejsce pełne odpowiedzi na najbardziej intrygujące dla nas pytania z ostatnich lat. Katyń, Smoleńsk, seryjny samobójca i to odwieczne pytania niepokornego dziennikarza „dlaczego?”   Do tego scenariusz trzymający w napięciu,  gra gestem, słowem, obrazowym opisem sytuacji a przy tym dokładność naukowca i precyzja analityka. Od tego filmu nie można się oderwać. Jednego tylko w nim brakuje  – nie ma w nim dowcipu i humoru. W „Resecie” wszystko jest poważne. Niestety, śmiertelnie poważne. Wszystko jest rzetelnie prawdziwe i na serio. Czasem paradoksalnie można powiedzieć, że szkoda że to nie jest tylko propagandowa układanka, jak przedstawia to medialny mainstream. Moglibyśmy spać spokojniej. Ale się nie da, Reset  to rzetelne i solidne dziennikarskie rzemiosło oparte na faktach, dokumentach i setkach rozmów.

Dlatego w imieniu Jury tegorocznego Konkursu Dziennikarskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich mam zaszczyt powiedzieć całej fantastycznej ekipie serialu dokumentalnego „Reset” na czele z Michałem Rachniem i Sławomirem Cenckiewiczem –gratuluję. W tym roku byliście bezkonkurencyjni. Nagroda Główna Wolności Słowa trafia dzisiaj do Waszych rąk. Dziękujemy za „Reset” .I oczywiście – czekamy na ciąg dalszy.

Anita Gargas za dokument „Operacja Baxis”, wyemitowany w TVP, została laureatką pierwszej Nagrody Watergate za dziennikarstwo śledcze w 30. Edycji Konkursu Nagrody SDP.

II Nagroda

Marcin Tulicki – „Na granicy”, TVP1 i TVP INFO

Wyróżnienie

Ilona Ptak – „W sieci oszustw”, TVP INFO

Nagrodę im. Kazimierza Dziewanowskiego w 30. Edycji Konkursu Nagrody SDP przyznawaną za publikacje o problemach i wydarzeniach na świecie  otrzymał  Maciej Chłopicki za reportaż „Andrzej Poczobut”, pokazany w TVP INFO.

II Nagroda

Grzegorz Adamczyk i Tomasz Grzywaczewski – „Polska z oddali”, TVP INFO

Wyróżnienia

Jakub Kowalski – „Pan Musa, czyli rodzina na swoim”, Tygodnik TVP

Mariusz Pilis – „Legion Braci”, TVP INFO

Olga Doleśniak-Harczuk i Antoni Opaliński – „Czerwona Diwa, która mówi, jak AfD. Kto się boi Sahry Wagenknecht”, Tygodnik TVP

Joanna Sikora – „Przy swoim”, Polskie Radio Białystok

Laureatem Nagrody im. Macieja Łukasiewicza w 30. edycji Konkursu Nagrody SDP przyznawaną za publikacje na temat współczesnej cywilizacji i kultury oraz popularyzację wiedzy został Krzysztof Masłoń. Nagrodzono go za trzy publikacje: „Boski Witoldo”, „Słowa w krwi skąpane” w tygodniku „Do Rzeczy” oraz „Człowiek o moralności alfonsa” w „Historia Do Rzeczy”.

Wyróżnienia

Małgorzata Lachendro-Barbóreczka, Polskie Radio Katowice

Barbara Sułek-Kowalska, za dwie publikacje: „Zaczynał od witraży” oraz „Ja jestem polskim Żydem”, Tygodnik TVP

Hanna Tracz – „Złamane życie Wiery Gran, czyli opowieść o muzie getta w 80. rocznicę powstania w getcie warszawskim”, Radio WNET

Mariusz Pilis, autor filmu dokumentalnego „Historia jednej zbrodni” otrzymał pierwszą Nagrodę im. Janusza Kurtyki w 30. edycji Konkursu Nagrody SDP przyznawaną za publikacje o tematyce historycznej.

II Nagroda

Piotr Zarębski – „Sumienie Hioba. Rzecz o ks. Bolesławie Stefańskim”, TV Trwam

Wyróżnienia

Marcin Tulicki – „Czyja Polska? Nocna zmiana 3 dekady później”, TVP1 i TVP INFO

Leszek Wiśniewski – „Z ziemi obcej do Polski”, TVP Historia

Jolanta Rudnik i Bogumiła Żongołłowicz – „Gdynia miała być domem na zawsze”, Polskie Radio Koszalin

Alina Bosak – „Zgoda na ekshumacje to ludzki gest. Wywiad z Ewą Siemaszko”, biznesistyl.pl

Wojciech Wybranowski – „Mocarstwa świętowały rozejm. A walka Powstańców Wielkopolskich trwała nadal”, „Głos Wielkopolski”

Pierwszą Nagrodę im. Stefana Żeromskiego w 30. edycji Konkursu Nagrody SDP przyznawaną za publikacje o tematyce społecznej otrzymał Piotr Kosiarski za reportaż „’Jeśli Bóg jest, kopie uran razem z nami’. Na jej rękach umierali więźniowie sowieckich łagrów” opublikowany na portalu DEON.pl.

II Nagroda

Antoni Opaliński – Rozmowa z profesorem Hieronimem Gralą z UW o kradzieży cennych rosyjskich druków z XIX wieku ze zbiorów Biblioteki UW, z cyklu „Spojrzenie na Wschód”, Polskie Radio 24

Wyróżnienia

Alicja Samolewicz-Jeglicka – „44 minuty”, Radio Gdańsk

Martyna Aftyka – „Kradzież tożsamości”, TVN UWAGA

Henryk Dedo i Waldemar Kasperczak – „Zabawa w życie”, Radio Centrum

Beata Zawrzel z Agencji Fotograficznej Reporter otrzymała Nagrodę im. Erazma Ciołka przyznawaną za fotografię społecznie zaangażowaną. W 30. edycji Konkursu Nagrody SDP doceniono jej fotoreportaż „Szczęśliwego Nowego Roku!”.

Stefan Truszczyński za tekst „Hel jest hen albo może i dalej”, opublikowany na portalu SDP.PL, został w 30. edycji Konkursu Nagrody SDP laureatem pierwszej Nagrody im. Eugeniusza Kwiatkowskiego przyznawanej za dziennikarstwo ekonomiczne.

II Nagroda

Karol Wasilewski – „Wojna wojną, a zarabiać na ropie i gazie trzeba. Rosyjsko-ukraińskie interesy kwitną”, Tygodnik TVP

Wyróżnienie

Barbara Sułek-Kowalska – „A ja czekam na atom”, Tygodnik TVP

Nagrody dla dziennikarzy do 35. roku życia w 30. Edycji Konkursu Nagrody SDP za publikacje uwzględniające tematykę gospodarki i ekonomii, w szczególności innowacyjności i nowych technologii, publikacje tekstowe (prasa lub Internet), audio (podcast lub audycja radiowa), wideo (podcast lub forma telewizyjna) otrzymali:

Mateusz Rogala za „Wykluczeni komunikacyjnie”, TVP INFO

Maciej Piotrowski za „Kto torpeduje strategiczne inwestycje Polski”, TVP1

Nagroda Mateusz Teska za „Afera śmieciowa w Bytomiu”, Magazyn Śledczy Anity Gargas TVP1.